در حالت عادی اگر ایستاده باشیم نباید فاصله ای بین زانو ها وجود داشته باشد و یا نباید بیش از حد به هم نزدیک باشند , در غیر این صورت دچار یکی از اختلالات پای پرانتزی (Genu Varum) یا پای ضربدری (Genu Valgum) شده اید و باید برای درمان اقدام کنید .

 Existing Post Image

پاهای پرانتزی

پای پرانتزی (Genu Varum)‏ نوعی اختلال در شیوه قرار گرفتن پا است . در حالت طبیعی ایستاده با زانوهای صاف، زمانی که قوزک ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، نباید فاصله ای بین زانوها وجود داشته باشد.اگر به هر دلیلی فاصله بین زانوها افزایش یابد، درحالی که قوزک ها به هم چسبیده اند منجر به پای پرانتزی (Genu Varum) می گرددو باید برای درمان زانوی پرانتزی اقدام نمائید .

تشخیص پرانتزی بودن پاها : برای تشخیص پا پرانتزی باید از فرد مورد نظر بخواهیم تا در حالت ایستاده قوزک پاها را به هم بچسباند به نحوی که کشکک­های زانو به سمت جلو باشد، سپس فاصله بین دو زانو را اندازه­ گیری می­کنیم، در این حالت عضلات ران فرد بایستی کاملا شل و بدون انقباض باشد. در افراد مبتلا فاصله بین دو زانو از هم زیاد بوده و بین دو پا حالتی شبیه به کمان مشاهده می شود.

علل زانوی پرانتزی

علت زانو پرانتزی در بیشتر کودکان زیر ۲ سال، قوس پاها صرفا ناشی از تغییر طبیعی ظاهر پا است. پزشکان به این نوع قوس پا زانو پرانتزی فیزیولوژیک می گویند.

در زانو پرانتزی کودکان، قوس پا در حدود ۱۸ ماهگی به آرامی رو به بهبود می گذارد و این بهبودی با رشد کودک ادامه می یابد به طوری که تا سن ۳ تا ۴ سالگی، قوس پا اصلاح شده است و به طور معمول پاها ظاهری طبیعی دارند.

بسیاری از نوزادان با توجه به وضعیت قرار گیری در رحم با زانوی پرانتزی به دنیا می آیند. معمولا، این مشکل جای هیچ گونه نگرانی ندارد و وقتی کودک بزرگتر شد، پرانتزی بودن پا برطرف می شود. از دیگر علل پا پرانتزی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بیماری بلانت: در بیماری بلانت، استخوان های ساق پای کودک به صورت غیرعادی رشد می کنند و انحنایی زیر زانوها بوجود می آید. وقتی کودک شروع به راه رفتن می کند، خمیدگی پاها شدت پیدا می کند. علائم بیماری از ابتدای شروع آن مشخص است، اما در بعضی از موارد، علائم بیماری تا زمانی که کودک به دوره نوجوانی نرسیده باشد قابل مشاهده نیست. با گذشت زمان، زانوی پرانتزی منجر به بروز مشکلات مفصلی در زانوها می شود. بیماری بلانت در بین زنان شایع تر است. کودکان چاق بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند، زیرا زودتر شروع به راه رفتن می کند. بر طبق مطالعات، کودکان باید بین ماه 11 ام تا چهاردم زندگی خود راه رفتن را شروع کنند. این بیماری تیبیا وارا نیز نامیده می شود.
  • نرمی استخوان: نرمی استخوان بیماری ای است که ناشی از فقر ویتامین دی در بلند مدت است. این بیماری باعث نرمی و ضعیف شدن استخوان ها و پرانتزی شدن پاها می شود.
  • بیماری پاژه: این بیماری اثری منفی بر شکست و بازسازی استخوان ها دارد. در نتیجه، بازسازی استخوان ها به خوبی صورت نمی گیرد. با گذشت زمان، این مساله منجر به زانوی پرانتزی و مشکلات مفصلی دیگر می شود. بیماری پاژه در بین سالخوردگان شایع تر است و به خوبی می توان آن را با تشخیص داد و با حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی مدیریت کرد.
  • سندرم آکندروپلازی: شایع ترین نوع کوتاه بودن قد مادرزادی ناشی از بیماری ای است که سندرم آکندروپلازی نامیده می شود. این بیماری اختلال رشد استخوان است که با گذشت زمان منجر به پای پرانتزی می شود.

درمان پاهای پرانتزی :

  • تجویز کفش طبی برای کودکان
  • تجویز کفش طبی و بریس برای کودکان(در موارد شدیدتر نسبت به بالا)
  • انجام جراحی : برای درمان پای پرانتزی در کودکان در موارد شدید و زمانیکه روش‌های فوق پاسخ ندهد انجام می شود.
  • عمل جراحی. پس از بسته شدن صفحه رشد به خصوص در موارد شدید در بزرگسالان معمولاً برای درمان زانو پرانتزی جراحی انجام می شود.

درصورت عدم درمان پا پرانتزی با افزایش سن احتمال آسیب مفصل زانو که منجر به آرتروز زانو می‌شود تشدید می گردد.بنابراین در مواردی که به علت Genu Varum شدید، آرتروز زانو ایجاد شده است احتمال انجام تعویض مفص زانو(آرتروپلاستی) مطرح می شود.

عدم تعادل عضلانی، کاهش قدرت عضلات داخل و خارج پا، استفاده از کفش­های نامناسب، تکرار عادات غلط حین راه رفتن به ویژه در جوانان، آسیب­ های استخوانی، بیماری نرمی استخوان، جوش خوردن نامناسب شکستگی­ ها، پارگی لیگامان­ ها و رباط ­های اطراف زانو و بسیاری عوامل دیگر غیر از وراثت می توانند از عوامل ایجاد کننده پاهای پرانتزی و ضربدری می­باشند.

پاهای ضربدری

پای ضربدری (Genu Valgum)‏ همانند پای پرانتزی یک تغییر شکل یا دفورمیتی در مفصل زانو است.در یک فرد طبیعی در حالت ایستاده زمانیکه بین زانوها فاصله ای وجود نداشته باشد، قوزک‌های مچ پا نیز هیچ گونه فاصله ای ندارند.اگر با کنار هم بودن زانوها، بین مچ پاها یا قوزک‌ها فاصله ایجاد شود پای ضربدری گویند.نکته مهم در حالت پای ضربدری این است که انحراف ساق پا نسبت به وضعیت طبیعی به سمت بیرون افزایش می یابد.

تشخیص ضرب دری بودن پاها : در این عارضه با چسبانیدن زانوها به هم، فصله بین دو قوزک پا وجود دارد و بدیهی است که تشخیص دقیق بوسیله پزشک متخصص و تائید آن توسط سیستم­های ارزیابی بیومکانیکال می­باشد.

درمان پاهای ضربدری :

  • تجویز کفش طبی برای کودکان(در موارد خفیف) در درمان پای ضربدری موثر است .
  • تجویز کفش طبی و بریس برای کودکان(در موارد شدیدتر نسبت به بالا) در درمان پای پرانتزی موثر میباشد .
  • انجام جراحی. در کودکان در موارد شدید پای ضربدری و زمانیکه روش‌های فوق پاسخ ندهد معمولاً جراحی انجام می شود.
  • پس از بسته شدن صفحه رشد به خصوص در موارد شدید در بزرگسالان معمولاً جراحی انجام می گیرد(مثلاً استئوتومی)
  • کم کردن وزن به خاطر خم نشدن بیشتر ساق پاها

 

منبع:گروه سلامت کلیشه

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →