مچ دست که به صورت پلی دست را به ساعد متصل می کند، از هشت استخوان کوچک به وجود آمده است که در دو ردیف قرار گرفته اند. استخوان های مچ دست علاوه بر اینکه با یکدیگر مفصل می شوند، از طرفی با انتهای پایینی استخوان رادیوس و از طرف دیگر با انتهای بالایی استخوان های کف دست مفصل می شوند.انتهای پایینی استخوان اولنا به طور مستقیم در تشکیل مفصل مچ دست شرکت ندارد. استخوان های تشکیل دهنده مچ دست با رباطهای نسبتاً محکمی به یکدیگر اتصال یافته اند.

در سطح کف دستی، رباط عرضی مچ دست (Transverse Carpal Ligament) کانال مچ دست (Carpal Tunnel) را به وجود می آورد. عصب مدین و تاندون عضلات خم کننده انگشتان از درون این مجرا عبور می کنند. شریال رادیال، عصب و شریان اولنار از خارج این مجرا عبور می نمایند. تونل کارپ شامل 10 عنصر می باشد.

چهار تاندون فلکسور سطحی

چهارتاندون فلکسور عمقی

تاندون فلکسور بلند شصت

عصب مدین

استخوان ناوی (اسکافوئید) مچ دست در زیر زائده استیلوئید استخوان رادیوس در انفیه دان تشریحی لمس می شودو شکستگی های استخوان رادیوس باعث درد در مچ دست می گردد. کمی پایین تر مفصل بین استخوان تراپزیوم و اولین استخوان کف دست قابل لمس است. استئوآرتریت مچ دست در این مفصل شایع تر از سایر مفاصل است.

حرکات مچ دست عبارتند از: خم شدن مچ دست به پایین (حدود 80 درجه)، خم شدن مچ دست به بالا (حدود 70 درجه)، انحراف به داخل (Ulnar Deviation) (حدود 20 درجه). حرکات چرخشی ساعد مربوط به بافتهای پایینی رادیوس و اولنا بوده و ارتباطی با مچ دست ندارد. در نتیجه مچ دست از نظر حرکات به دو جزء تقسیم می شود:

1- حرکت مفصل رادیوکارپال مچ دست: که اجازه فلکسیون، اکستانسیون، ادداکسیون و ابداکسیون را می دهد.

2- حرکت مفصل رادیواولنار تحتانی مچ دست : که باعث سوپیناسیون و پروناسیون می شود.

تشخیص بیماری مچ دست

در معاینه مچ دست باید ساعد و دست نیز مورد معاینه قرار گیرد.

در مشاهده مچ دست، تغییر شکل ظاهری، وجود تورم و قرمزی، برجستگی، جای زخم و فیستولهای قدمی باید ملاحظه و یادداشت شود.

 در لمس مچ دست، حرارت پوست، حساسیت موضعی و در صورت وجود شکستگی غیر عادی مشخصات آن باید یادداشت شود.

حرکات مچ دست به طور اکتیو و پاسیو باید معاینه شوند و بهتر است با مچ دست طرف دیگر مقایسه و یادداشت شوند. علاوه بر آن حرکات چرخشی ساعد هم معاینه گردند. در خاتمه حرکات اکتیو مچ دست علیه مقاومت مورد بررسی قرار می گیرد. کاهش قدرت حرکات اکتیو مچ دست ممکن است به علت درد، پارگی تاندون ها یا ضعف عضلات باشد.

رادیوگرافی مچ دست

در بیماری های معمولی مچ دست معمولاً رادیوگرافی روبرو و نیمرخ کافی است. ولی باید این دو نما در وضعیت استاندارد انجام شود به خصوص نمای نیمرخ مچ دست باید نیمرخ حقیقی باشد.

برای آشنایی بیشتر با بیماری های ناحیه مچ دست و درمان آنها روی لینک مربوطه کلیک کنید:

بیماری های مچ دست – گانگلیون (Ganglion)

بیماری مچ دست – کین باخ (Kienbock’s Disease)

بیماری مچ دست – دکوروان (De Quervain’s Disease)

بیماری مچ دست – سل (Tuberculosis of the Wrist Joint)

آرتریت روماتوئید مچ دست (Rheumatoid Arthritis of the Wrist)

سندرم مچ دستی (Carpal Tunnel Syndrome)

منبع: کتاب درسنامه ارتوپدی و شکستگی ها

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Tagged with:  
Share →