بهتر است صندلیتان دسته‌دار باشد تا بتوانید دستتان را روی آن قرار دهید. هر نیم ساعت یک بار بلند شوید و حداقل یک دقیقه راه بروید. بهتر است صندلی تا شانه شما را در برگیرد. بیماری فتق دیسک- که بسیاری از ما به غلط به آن دیسک می‌گوییم- بیماری‌ای است که محدود به سن و سال خاصی نمی‌شود و امروزه حتی جوانان دچار فتق دیسک کمر می‌شوند. بیشتر صدمه‌هایی که به کمر ومهره‌های ستون فقرات وارد می‌شود و باعث فتق دیسک کمر می‌شود به خاطر بی‌توجهی‌های ما در انجام کارهای ساده روزمره‌مان است که به راحتی قابل پیشگیری است. با کمی دقت و توجه به نحوه نشستن، ایستادن و جابه‌جا کردن وسایل می‌توانیم مانع فتق دیسک کمرشویم.

 post_image

•  زمانی فردی مبتلا به فتق دیسک کمر  می‌شود که دیسک آبش را از دست بدهد و دیگر حالت بازی‌پذیری نداشته باشد و با یک حرکت نابه‌جا رشته‌های دیسک پاره شود و هسته دیسک (غضروف) بیرون بیاید. در این شرایط می‌گوییم فرد دچار فتق دیسک شده است، درست مانند تخم مرغی که فرض کنیم سفیده آن در حکم رشته‌های دیسک است و وقتی پاره می‌شود زرده یا همان هسته دیسک بیرون می‌آید. • اگر می‌خواهید دیسکی سالم داشته باشید باید هر نیم ساعت وضعیت ایستا یا ثابت خود را تغییر دهید و بیشتر از نیم ساعت در یک وضعیت نمانید. به یاد داشته باشید که فشار ثابت در یک فاصله زمانی زیاد برای دیسک مضر است. همچنین از خم شدن به مدت طولانی نیز خودداری کنید. •  یکی از بهترین درمان‌ها، درمان علتی یا بیومکانیک است. در این درمان پزشک بعد از شناسایی علت بیماری به بیمار آموزش‌هایی برای حذف علت‌ها می‌دهد و بیمار می‌تواند بعد از چند جلسه بازتوانی سلامتی خود را به دست آورد. به طور مثال فردی به دلیل بد نشستن یا بی‌تحرک بودن دچار چنین دردی شده است، پزشک در این زمینه با دادن آموزش‌هایی به بیمار کمک می‌کند. درمان بعدی، درمان اختلالات مربوط به مهره‌ها- فتق دیسک، شلی رباط‌ها و ضعف عضلانی ناشی از وضعیت بدن در حین کار- است. در این موارد از بازتوانی، فیزیوتراپی و راه‌های دیگر درمان استفاده می‌شود. • حدود ۹۵ درصد این افراد با این روش‌ها سلامت خود را به دست می‌آورند اما به حدود پنج درصد مبتلایان در صورتی که سه علامت زیر را داشته باشند جراحی توصیه می‌شود. درد طولانی مدت و تمام نشدنی، نا‌توانی در کنترل ادرار و مدفوع و آب شدن عضلات. • درد پا هم می‌تواند نشانه فتق دیسک باشد، به شرط آنکه این درد از کمر به باسن، پا و انگشتان پا منتقل شود و فرد در ناحیه کف پای خود احساس درد و مورمور شدن داشته باشد. • خانم‌ها به دلیل بارداری و وزن زیاد جنین به انحنای کمرشان فشار می‌آید. بنابراین باردای‌های مکرر و اضافه وزن زیاد در این دوران می‌تواند یکی ازعوامل ایجاد فتق دیسک در خانم‌ها باشد.بهتر است از نگهدارنده‌های نوزاد استفاده کنند و آن را به سمت پهلوهایشان ببندند تا فشار کمتری به کمر و ستون فقراتشان وارد شود. • تا حد امکان از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنند و به جای بلند کردن، اجسام سنگین را هل بدهند. اگر هم مجبور هستند جسم سنگینی را بلند کنند ابتدا آن را بغل و به کمرشان نزدیک کنند و بعد کم کم پاها را صاف کنند و بایستند. توجه داشته باشید هر چقدر بار به بدن و ستون فقرات نزدیک‌تر باشد فشار کمتری به ستون فقرات وارد می‌شود. • بهتر است به جای زمین روی صندلی بنشینید، به گونه‌ای که وزنتان روی نشیمنگاه و به طور کامل و قرینه توزیع شود. بهتر است پاهایتان را روی هم بیندازید و انتهای کمرتان را به موازات پشتی صندلی قرار دهید. از زیر پایی استفاده کنید. بهتر است صندلیتان دسته‌دار باشد تا بتوانید دستتان را روی آن قرار دهید. هر نیم ساعت یک بار بلند شوید و حداقل یک دقیقه راه بروید. بهتر است صندلی تا شانه شما را در برگیرد و ارتفاع صندلی تا کف زمین حدود ۸۰ سانتی‌متر باشد. مصرف یک رژیم غذایی متعادل در حفظ سلامت عمومی بدن بسیار موثر می‌باشد. رژیم غذایی متعادلی که سرشار از املاح و ویتامین‌ها باشد، باعث کاهش مشکلات ساختمانی بدن از طریق تغذیه مناسب استخوان‌ها، عضلات، دیسک‌ها و ستون فقرات می‌شود. درد کمر یکی از شایع‌ترین دردهایی است که به‌ویژه در جوامع امروزی حتی جوانان نیز با آن دست به گریبانند. بسیاری از اوقات یک حرکت اشتباه باعث بروز این درد می‌شود. البته سوءتغذیه یعنی نرسیدن مواد مغذی خاص به بدن ما نیز می‌تواند آغازگر دردکمر باشد. در واقع موادغذایی ارتباط مستقیمی در توانمند کردن عضلات اطراف ستون فقرات و عضلات موجود در ناحیه کمر دارند، بنابراین با رعایت اصول صحیح تغذیه می‌توان از بروز کمر درد جلوگیری کرد و یا در جهت بهبود آن سعی نمود. در ادامه به بررسی برخی از مواد مغذی که نقش مستقیمی در سلامت عضلات، ستون فقرات و استخوان‌ها دارند، می‌پردازیم. پتاسیم و منیزیم برخی عناصر می‌توانند سبب ریلکس شدن عضلات شوند، به‌عنوان نمونه وقتی عضله منقبض می‌شود، این مواد مغذی عضله را مجددا به حالت اول بازمی‌گردانند. این مواد مغذی پتاسیم و منیزیم هستند. افرادی که از منابع پتاسیم مانند مرکبات، قارچ و سیب‌زمینی استفاده می‌کنند، کمتر دچار گرفتگی عضله می‌شوند. خیلی مواقع وجود منیزیم امری مهم در رژیم‌غذایی شناخته می‌شود، زیرا جلوی اسپاسم ناگهانی عضلات در ناحیه پشت و کمر را می‌گیرد و جالب است بدانید تمامی سبزیجات به‌خصوص اسفناج و جعفری از منابع منیزیم هستند. چربـــــــی‌هـــــا نوع چربی‌هایی که مصرف می‌کنیم در پیشگیری یا تشدید درد کمر موثر است. هر چقدر اسیدچرب رژیم غذایی‌ ما اشباع‌تر باشد، عضلات ما نسبت به اکسیداسیون حساس‌تر بوده و نسبت به حرکات ناگهانی ضعیف‌تر عمل می‌کنند. به همین دلیل توصیه می‌شود که در رژیم غذایی روزانه ترجیحا به جای مصرف گوشت‌های پرچربی مانند گاو و گوسفند بیشتر از گوشت‌های سفید استفاده کنید تا از بروز این اسپاسم‌های ناگهانی جلوگیری گردد. غذاهای فرآوری‌شده نیز از آنجا که حاوی روغن و اسیدهای چرب اشباع هستند، می‌توانند سبب ضعیف شدن عضلات شوند و بهتر است مصرفشان را به حداقل ممکن برسانیم. قنـــدهـــا هرچه میزان قندهای ساده در رژیم غذایی ما بیشتر باشد، احتمال اینکه به درد کمر مبتلا شویم بیشتر است. قندهای ساده وقتی وارد بدن می‌شوند، ذخایر عضلانی گلیکوژن را تامین می‌کنند و اضافی آنها در بدن به چربی تبدیل می‌شود. یعنی به جای اینکه عضلات ما منبع پروتئین باشد، مقدار زیادی چربی درون آن را می‌گیرد و چربی می‌تواند قدرت عضلانی را تحت تاثیر قرار دهد و باعث شود عضله در شرایط مختلف رفلکس‌های خوبی از خود نشان ندهد. از اینجاست که گفته می‌شود مصرف قندهای ساده در مقادیر بالا مضر است. امگا- ۳ منابع امگا-۳ می‌توانند نقش مهمی در پیشگیری از درد کمر داشته باشند، زیرا امگا-۳ یک اسیدچرب ضدالتهاب است. گاهی التهاب عصب و عضلات سبب درد می‌شود و مصرف منابع امگا- ۳ می‌تواند در پیشگیری و کاهش درد کمر نقش ایفا کند. البته امگا- ۳ تنها در ماهی وجود ندارد، بلکه روغن‌های گیاهی مانند روغن کانولا و همچنین گردو از منابع امگا- ۳ به شمار می روند. آب بسیاری از مردم تصور می‌کنند که میزان آب دریافتی روزانه آنها کافی می‌باشد، در حالی که در واقع چنین نیست و بسیاری از ما آب را خیلی کمتر از نیاز روزانه خود دریافت می‌کنیم. جالب توجه است که بدانید کم‌آبی بدن می‌تواند یکی از دلایل کمر درد باشد، زیرا دیسک‌های بین مهره‌ها نیاز به تغذیه شدن و مرطوب ماندن دارند و بسیاری از مشکلات کمردرد با نوشیدن مقدار مناسب آب از بین می‌رود. ویتامین A   این ویتامین یک آنتی‌اکسیدان است و در واکنش‌های سیستم ایمنی نقش دارد و برای کمر بسیار مفید می‌باشد، زیرا در ترمیم بافت‌ها و تشکیل استخوان نقش دارد. این ویتامین در جگر، فرآورده‌های لبنی، میوه‌های زرد رنگ مانند زرد‌آلو، طالبی و غیره و در سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و کاهو و سبزیجات زرد رنگی مانند هویج یافت می شود. پـــروتئین‌هــا پروتئین‌ها نقش بسیار موثری در تقویت و قدرتمندی عضلات ایفا می‌کنند. افرادی که از منابع پروتئین مانند لبنیات، گوشت و پروتئین‌های گیاهی به میزان متعادل استفاده نمی‌کنند، توانمندی عضلاتشان بسیار پایین است. ویتامین C این ویتامین برای تکامل کلاژن ضروری است و این امر برای درمان مشکلات ایجاد شده در اثر جراحات تاندون‌ها، لیگمان‌ها و دیسک‌های ورتبرال مفید می باشد. منابع عمده این ویتامین توت فرنگی، مرکبات و سبزیجات برگ سبز است.

ویتامین B12 این ویتامین برای سلامت مغز استخوان ضروری می‌باشد و برای ستون فقرات و عملکرد طبیعی آن ضروری است و معمولا در فرآورده‌های گوشتی مانند جگر، مرغ، ماهی و انواع گوشت قرمز، تخم مرغ و فرآورده‌های لبنی وجود دارد.

کلســـیـــم   دریافت متعادل کلسیم برای سلامت استخوان‌ها بسیار ضروری می باشد و برای ایجاد استحکام در ستون فقرات مصرف مناسب آن لازم می باشد، زیرا بروز پوکی استخوان باعث ایجاد کمر درد می‌شود. کلسیم در منابع لبنی و برخی از سبزیجات برگ سبز و مغزها وجود دارد. ویتامین D یکی از دلایل کمر درد کمبود ویتامین D به‌ویژه در مناطقی که کمبود این ویتامین شایع می‌باشد، گزارش شده است، بنابراین مصرف مکمل‌های تغذیه‌ای این ویتامین و برخورداری از نور مناسب خورشید از راهکارهای درمانی کمر درد می‌باشد.

چاقی و اضافه وزن از طرفی مهم‌ترین علت کمردرد در کشور چاقی و اضافه وزن است که موجب افزایش گودی کمر و ضعیف‌شدن عضلات پشت می‌شود، بنابراین رعایت رژیم متعادل و همراه کردن ورزش روزمره با آن علاوه بر ایجاد شادابی و نشاط و حفظ وزن ایده‌آل از مشکلات استخوانی هم می‌کاهد. فیتوکمیکال‌ها فیتوکمیکال‌ها رنگدانه‌هایی به رنگ بنفش، قرمز و زرد هستند که در میوه‌ها و سبزیجات وجود داشته و خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند. مطالعات نشان داده‌اند که هرچه آنتی‌اکسیدان‌ بیشتری دریافت شود، عملکرد عضلات بهتر خواهد بود، زیرا عضلات عمدتا برای سوختشان از اسیدهای چرب استفاده می‌کنند و به همین دلیل لزوم مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها افزایش پیدا می‌کند.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Tagged with:  
Share →