یکی از شکستگی های مهم در ناحیه شانه، شکستگی در ناحیه سر و گردن استخوان بازو است.  همانطور که میدانیم قسمت بالایی استخوان بازو را که به شکل یک توپ کروی است را سر استخوان  بازو مینامند. سر استخوان بازو با قسمتی از استخوان کتف به به آن حفره گلنوئید Glenoid  fossa میگویند مفصل شانه را تشکیل میدهد.

ضربات شدیدی که به ناحیه شانه وارد میشود معمولا در حین تصادف اتومبیل،  سقوط از ارتفاع یا زمین خوردن در حین تمرینات ورزشی ایجاد میگردد. این ضربات ممکن است  موجب شکسته شدن سر یا گردن استخوان بازو شود. اگر قطعات شکسته شده نسبت به هم جابجایی  زیادی نداشته باشند درمان آنها معمولا با استفاده از آتل گچی یا بانداژ خاصی به نام بانداژ ولپو  صورت میپذیرد و در صورتی که قطعات شکسته شده نسبت به هم جابجایی زیادی پیداد کنند درمان  معمولا با استفاده از عمل جراحی توسط جراح شانه انجام می شود.
اعمال جراحی متفاوتی برای درمان شکستگی های سر و گردن استخوان بازو انجام میشود. گاهی  اوقات پزشک معالج قطعات شکسته شده را بصورت بسته و بدون شکاف دادن پوست و صرفا با انجام  مانورهای خاصی جااندازی کرده و سپس برای اینکه قطعات شکسته شده مجدداد جابجا نشوند  پین هایی ( میله باریک فلزی که تقریبا به شکل و اندازه میله بافتنی است) را از راه  پوست به داخل قطعات شکسته شده وارد میکند تا بیحرکت شوند.

با این حال اکثر جراحی های سر و گردن استخوان بازو بصورت باز انجام  میشود به این معنا که پزشک معالج برای جااندازی و بیحرکت کردن قطعات شکسته شده باید  پوست را شکاف داده و عضلات شانه را به کناز زده تا استخوان شکسته شده نمایان شود و  سپس قطعات شکسته شده را با ابزارهای خاصی در کنار هم قرار دهد. برای محکم کردن قطعات  شکسته شده به یکدیگر در بسیاری اوقات از پین  و وایر ( سیم های فلزی قابل انعطاف) استفاده میشود. در سال های اخیر در شکستگی شانه بتدریج استفاده از پین و وایر جای خود را به پیچ و پلاک میدهد.

تصویری که در بالا مشاهده میکنید رادیوگرافی شانه جوان 25 ساله ایست که بدنبال تصادف  با موتورسیکلت دچار شکستگی در ناحیه گردن استخوان بازو شده است. همانطور که در عکس  میبینید سر استخوان بازو در سر جای خود یعنی در کنار حفره گلنوئید باقی مانده و تنه  استخوان بازو در محل شکستگی جابجایی شدیدی پیداد کرده است. درمان این شکستگی مستلزم  استفاده از عمل جراحی است.

در حین جراحی که با استفاده از بیهوشی عمومی انجام شده است با شکاف پوستی  که در جلوی شانه داده میشود پوست کنار زده شده و سپس عضلات حجیم اطراف شانه به کنار  میروند تا استخوان های شکسته شده دیده شوند. این قطعات شکسته شده با ابزارهای خاصی  در کنار یکدیگر قرار داده میشوند. برای فیکس کردن شکستگی در این بیمار از پیچ و پلاک  خاصی به نام LCP استفاده شده است. در این وسیله، پیچ ها به پلاک قفل میشوند. نتیجه  آنست که مجموعه پیچ و پلاک قطعات شکسته شده را محکم تر به یکدیگر متصل میکنند.

پلاک بکار رفته را نشان میدهد. همنطور که میبیند در بعضی از سوراخ هایی  که در داخل پلاک تعبیه شده است پیچ هایی قرار گرفته اند.

بعد از عمل جراحی تهیه شده و نشان میدهد که قطعات شکسته شده به توسط پیچ  ها و پلاک استفاده شده در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. این مجموعه پیچ و پلاک چنان  محکم قطعات شکسته شده را در کنار یکدیگر قرار میدهند که بیمار میتواند روز بعد از جراحی  شانه خود را حرکت دهد.

بیمار ترغیب میشود که از روز بعد از جراحی شروع به حرکت شانه در  جهات مختلف کند. این حرکات زودرس، تا حد زیادی میتوانند مانع از ایجاد محدودیت حرکتی  در مفصل شانه شوند. محدودیت حرکتی در شانه یکی از عوارض مهم شکستگی های شانه است و  با شروع زود هنگام حرکات شانه میتوان تا حد زیادی مانع از ایجاد این عارضه شد. البته  شروع زودرس حرکات شانه مستلزم اینست که قطعات شکسته شده به محکمی به یکدیگر محکم و  فیکس شوند.

پس از سه ماه از عمل جراحی تهیه شده و نشان میدهد که قطعات کاملا به یکدیگر  جوش خورده و محکم شده اند. بیمار بعد از گذشت دو ماه از جراحی دامنه حرکتی کامل مفصل  را بدست آورده و به کار اولیه خود که باغبانی بود بازگشت. این پلاک ها نیاز به خارج کردن بعدی ندارند و بدون ایجاد هیچ مشکلی میتوانند برای همیشه  در شانه باقی بمانند.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →