post_image 

 

  • هنکامی که جسمی را بلند کرده ایم و نیروی چرخشی به زانو وارد می کنیم این کار می تواند بسادگی باعث شود که دو منیسک موجود در زانوها صدمه ببیند . بیشتر اوقات هنگام چرخش سریع قسمت فوقانی پا در حالیکه بخش پائینی آن ثابت باقی مانده است باعث می شود که تمام یا بخشی از منیسک پاره شود ( این بیشتر در مواقعی اتفاق می افتاد که در زمین بسکتبال ، نفر مقابل را دریبل می کنیم ، یاهنگامی که می خواهیم به توپ تنیس ضربه بزنیم ویا دربازی فوتبال که در ایران بیشتر رایج است چنین حوادثی برای زانو اتفاق می افتد . همین جا این نکته را هم بگویم که بسیاری از این ورزش ها بجای اینکه در جهت سلامت وتندرستی باشند باعث وارد شدن  آسیبهای به بدن می شوند .)
  • هرگاه پارگی جزئی باشد منیسک متصل به جلو وعقب زانو باقی می ماند.ولی اگر این پارگی شدید باشدممکن است منیسک بصورت آویزان به رشته غضروف باقی بماند .بهرحال شدت پارگی بستگی به موقعیت و میزان کشیدگی آن دارد.
  • ** نشانه های صدمه دیدن منیسک چیست؟
  • عموما کسانی که دچار صدمه منیسک زانو می شوند احساس درد در زانو می کنند بخصوص هنگامیکه پای آنها بصورت دراز کش است .درد ممکن است خفیف باشد و شخص همچنان به فعالیتهای روزانه اش ادامه دهد .هرگاه بخشی از منیسک بین استخوان ران(femur) ودرشت نی(tibia) قرار گیرد می تواند باعث درد شدید شودهرگاه بعد از صدمه دیدن منیسک عروق خونی هم دچار پارگی شوند بلا فاصله بعد از آن ، تورم بوجود می آید. گاهی هم تورم ساعتها بعد اتفاق می افتد که حاصل جمع شدن مایع روان کننده بین مفاصل از سینوویوم(synovium) می باشد . هرگاه سینوویوم صدمه ببیند متورم می شود وبرای محافظت از خودش مایعی ترشح می کند و حاصل آن تورم در زانو ها خواهد بود. گاهی اوقات از قبل صدمه ای به زانو وارد شده است و مورد مداوا قرار نگرفته است و ماهها یا سالها بعد دجار درد می شود بخصوص در مواقعی که آسیب برای دومین بار به زانو وارد شده باشد این وضعیت بیشتر پیش می آید.بعد از وارد شدن هر گونه صدمه ای به زانوممکن است احساس تلق و تلوق کردن(click) و گرفتگی(lock) و یا احساس ضعف به شخص دست دهد. نشانه های صدمه دیدن منیسک ممکن است به خودی خود برطرف شود اما اکثر اوقات این علائم باقی می مانند یا دوباره برگشت می کنند و نیاز به مداوا دارند .
  • چگونه منیسک صدمه دیده را تشخیص دهیم؟
  • علاوه بر شنیدن توضیحات بیمار در مورد چگونگی شروع  درد و تورم در زانو ، پزشک می تواند آزمایشات فیزیکی و عکسبرداری با اشعه ایکس (x-ray)روی زانو نیزکمک بگیرد .این ازمایش می تواند شامل خم کردن ساق پای بیمار توسط دکتر وچرخاندن آن به چپ وراست در حالت کشیده باشد. بروز هر گونه درد و یا شنیدن صدای غیر عادی از زانو می تواند بدلیل پارگی منیسک باشد.برای تائید این تشخیص می توان از عکسبرداری به روش MRI هم استفاده کرد.گاهی نیز ممکن است دکتر برای تشخیص و مداوای یک منیسک پاره شده از آرتروسکوپی(ARTHROSCOPY) یاروش دیدن مفصل توسط یک مفصل بین استفاده نماید.
  • * چگونه می توان منیسک صدمه دیده را مداوا کرد ؟

هرگاه مقدار پارگی جزئی باشد ودرد وسایر علائم هم برطرف شده باشد ممکن است دکتر استفاده از برنامه کشش عضلانی (muscle- strengthening) را توصیه نماید.انجام فعالیت های ورزشی برای درمان ناراحتی منیسک هنگامی بهترین نتیجه را می دهد که با راهنمایی دکتر و تحت نظارت فیزیو تراپ ودیگر مربیان ورزشی مجرب ،انجام گیرد. وجود این درمانگر ها باغث می شود که اطمینان حاصل کنیم که تمرینات ورزشی به درستی انجام می گیرند بدون اینکه خطر وارد کردن صدمات مجدد یا تازه ای به زانو وجود داشته باشد .

برای تقویت عضلات چهار سر ران (quadriceps) و زردپی های پشت زانو (hamstring muscles) وافزایش انعطاف پذیری و توانایی آنها انجام تمرینات زیر برای بر طرف کردن صدمات وارد به منیسک ، طراحی شده است :

  • گرم کردن مفاصل از طریق رکاب زدن با دوچرخه ثابت ، و بعد ازآن دراز کردن پاها و بالا آوردن ساق پاها ( دقت کنید که پاها را بیش از اندازه نکشید)
  • در حالیکه روی یک صندلی نشسته اید پاها را بحالت کشیده درآورید (می توانید یک وزنه هم به ساق پایتان آویزان کنید)
  • در حالیکه روی شکم دراز کشیده اید،ساق پایتان را بالا آورید.
  • تمرین در استخر یا حوض آب : شامل راه رفتن با سرعت هرچه ممکن در آبی که عمق آن تا حدود سینه باشد(chest deep water)، انجام ضربات کوچک توسط پا به درون آب در حالیکه خودتان را به کناره های استخر تکیه داده اید. و بلند کردن هر یک از ساق های پا به اندازه 90 درجه در بخشی از استخر که عمق آن تا سینه است و در حالیکه با دست ها  به کناره های استخرفشار وارد می کنید.
  • در صورتی که میزان پارگی منیسک زانوخیلی شدید باشد ممکن است دکتر انجام عمل ” جراحی باز ‍” یا جراحی آرتروسکوپیک را جهت دیدن شدت ضایعه یا درمان پارگی آن مورد استفاده قرار دهد.(arthroscopic surgery) .در صورتی که بیمار جوان باشد دکتر می تواند منیسک را در جای خودش بخیه بزند به شرط اینکه صدمه در ناحیه ای باشد که خون رسانی به آن بخوبی انجام می گیرد و لیگامنت های سالم باشند.
  •  رشته های سفید ومحکم از بافت پیوندی هستند و استخوان ها را در یک مفصل به هم می پیوندند)

اکثر قهرمانان جوان که منیسک آنها تحت معالجه قرار گرفته قادر خواهند بود که دوباره به انجام ورزش های سخت بپردازند.

* در صورتی که بیمار مسن باشد یا پارگی منیسک در محلی باشد که خونرسانی به آن بخوبی صورت نمی گیرد ممکن است دکتر بخشی از منیسک یا حتی سطح آن را ببرد در بعضی مواقع ممکن است کل منیسک برداشته شود .

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران