«پسوریازیس» یا «داء الصدف» و یا بیماری صدف یکی از بیماری‌های شایع پوستی جهان به حساب می‌آید؛ طوری که در بعضی مناطق تا حدود پنج درصد از افراد به آن مبتلا هستند.
پسوریازیس نوعی بیماری پوستی خود ایمنی و بسیار شایع (با شیوع یک تا پنج درصد) در ایران و جهان محسوب می‌شود یعنی چیزی حدود 150 میلیون نفر در دنیا به این بیماری مبتلا هستند. علت بروز آن هنوز مشخص نشده است اما می‌دانیم که در این بیماری حساسیت برخی از سلول‌های ایمنی بدن (T cell) نسبت به بعضی فاکتورها بیشتر است و واکنش آنها باعث ایجاد ضایعات پوستی می‌شود. آغاز این بیماری از سنین پایین (زیر 20 سال) معمولا جنبه ارثی دارد اما اگر بعد از 50 سالگی ایجاد شود، نقش ژنتیک خیلی درمورد آن مطرح نیست.

انواع

هنگام ابتلا به پسوریازیس، یکی (یا بیشتر) از انواع حالت‌های آن در بدن بروز می‌کند:
•    پلاک مانند (پسوریازیس ولگاریس)
•    خال خال
•    معکوس (پسوریازیس خمشی یا پسوریازیس intertriginous)
•    پوسچولر (دانه چرکی)
•    اریترودرمیک (پسوریازیس اکسفولیاتیو)
برخی از افراد به بیش از یک نوع پسوریازیس مبتلا می‌شوند. گاهی اوقات فرد به یک نوع از پسوریازیس مبتلا می‌شود، اما بعدا” به نوعی دیگر تبدیل می‌شود.

نشانه ها

معمولا با بروز پلاک های قرمزرنگ در پوست دیده می شود و در غالب موارد بدون خارش و عارضه ای شبیه به آن انسان را همراهی می*کند. بروز اختلال در سیستم ایمنی بدن مهم ترین عامل بروز بیماری پسوریازیس در انسان است.
با بروز این اختلال سرعت رشد سلول های پوست زیاد می شود و این مسئله موجب می شود تا اختلال در تولید و مرگ سلول های پوستی به وجود آید. بنابراین با تغییری که در چرخه حیات سلول های پوستی به وجود می آید به مرور چند لایه سلول مرده در سطح پوست جمع می شود که باعث بروز لکه ها یا پلاک های روشن یا قرمز رنگ روی پوست می شود.

عوامل ایجاد بیماری

عواملی که غیر از وراثت نیز در پدید آمدن این بیماری دخیل هستند که از مهمترین این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد؛
1- عوامل روحی: بی‌شک استرس‌های مختلف روحی و هیجانی در بروز یا تشدید بیماری پسوریازیس موثرند و در بسیاری از موارد خود بیمار به رابطه این استرس‌ها با بیماری خویش پی می‌برد.
2- عفونتها: در مورد ارتباط عفونت‌ها با پسوریازیس اتفاق نظر وجود ندارد. شاید تنها رابطه ثابت شده بین اشکال قطره‌ای پسوریازیس و عفونتهای حاد استرپتوکوکی باشد.
3- صدمات فیزیکی: علاوه بر استرس‌های روحی، صدمات فیزیکی به پوست نیز می‌تواند باعث ایجاد شدن پسوریازیس در محل ورود آسیب شود. بطور شایع خود بیمار نیز این تجربه را پیدا می‌کند که درست در محل خراشیدگی پوست یا محل برش جراحی، ضایعات پسوریازیس ایجاد می‌شوند. روی همین اساس است که به بیمار مبتلا به پسوریازیس توصیه می‌شود که از کندن پوسته‌ها و خراشیدن پوست خود پرهیز کند، چراکه این عمل می‌تواند باعث تشدید بیماری وی شود.
4  – داروها: بسیاری از داروهایی که بیمار مصرف می‌کند می‌تواند باعث ایجاد شدن یا شعله‌ور شدن پسوریازیس شود. از مهمترین این داروها می‌توان به ترکیبات لیتیوم، داروهای مسدود کننده بتا مثل پروپرانولول و اتنولول، داروهای ضد مالاریا مثل کلروکین، کلونیدین و ترکیبات ید اشاره کرد.
5 – عوامل هورمونی و متابولیک: پسوریازیس اغلب با عوامل هورمونی نیز در ارتباط است. برای مثال بطور معمول در جریان حاملگی، پسوریازیس تخفیف یافته و برعکس پس از حاملگی و در جریان شیردهی تشدید می‌شود. همچنین کمی کلسیم خون نیز می‌تواند باعث تشدید پسوریازیس شود.
6- نور آفتاب: اکثر بیماران اذعان می‌دارند که بیماری ایشان در زمستان بدتر می‌شود. شواهد گوناگون دیگر نیزحاکی از آن است که نور آفتاب باعث بهبودی پسوریازیس می‌شود. با این وجود هستند بیمارانی که نور آفتاب باعث شعله ور شدن بیماری‌شان می‌شود. روی همین اصل توصیه می‌شود که بیمار مبتلا به پسوریازیس از نور شدید آفتاب پرهیز کند.

شیوع

پسوریازیس از جمله بیماری‌های شایع پوست است، طوریکه تخمین زده می‌شود حداقل یک درصد از مردم جهان به این بیماری مبتلا باشند، بنابراین اگر شما از پسوریازیس رنج می‌برید، باید بدانید دست کم 70 میلیون نفر دیگر در دنیا با شما در این درد شریک هستند!
ممکن است پسوریازیس در هر سنی آغاز شود ولی هرقدر سن شروع بیماری پائین تر باشد، شدت و طول زمان بیماری بیشتر خواهد بود. از نظر شکل بالینی ممکن است پسوریازیس انواع قطره ای، صدفی و تدریجاً منتشر شونده (فرم کلاسیک)، جوش های چرکی و بالاخره نوع شدید با گرفتاری قسمت های زیادی از بدن داشته باشد. سر، نواحی چین دار بدن، ناحیه تناسلی، دست ها و پاها و ناخن ها جزو نواحی هستند که بیش از سایر نقاط بدن به این بیماری مبتلا می شوند. ندرتاً احتمال گرفتاری ملتحمه ی چشم یا مخاط دهان و زبان نیز وجود دارد.

تشخیص

پسوریازیس اغلب با معاینه بالینی تشخیص داده می‌شود و هیچ تست خونی برای تشخیص آن وجود ندارد، هر چند گاهی اوقات انجام برخی آزمایشات برای یافتن علل شعله‌ور کننده آن ضروری است. در هر حال در موارد مشکوک، می‌توان از بیوسپی پوست استفاده کرد. در این روش پزشک با بریدن تکه کوچکی از پوست و بررسی آن زیر میکروسکوپ، بیماری را تشخیص می‌دهد.

درمان با داروی خوراکی و اشعه ماورای بنفش

یکی دیگر از روش‌های مهار پسوریازیس، درمان با اشعه ماورای بنفش (UV) است که بر حسب نوع ضایعه می‌توان طیف‌های مختلف آن را به کار برد. برای تعدیل و تنظیم سیستم ایمنی بدن نیز می‌توان از درمان‌های خوراکی و سیستمیک استفاده کرد. این داروها از جمله «متوترکسات» انواع «رتینوئید» و. . . سیستم ایمنی بدن را ضعیف کرده و واکنش‌های التهابی را کاهش می‌دهند اما باید توجه داشت که با قطع دارو، مشکل بیمار عود می‌کند. امروزه برای کنترل این بیماری داروهای بیولوژیک نیز با تاثیر انحصاری روی سیستم ایمنی بدن به کار می‌روند اما متاسفانه به علت قیمت بالایی که دارند، خیلی مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. لازم به یادآوری است که این بیماری اصلا واگیردار نیست و بیماران می‌توانند با آرامش اعصاب، استفاده متعادل از نور آفتاب و مصرف دارو علائم آن را تحت کنترل قرار دهند. البته به شرطی که پیگیر درمان باشند و به‌طور مرتب مراجعه پزشکی داشته باشند.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)