علایم سندرم تونل کارپال زمانی بروز می‌کند که کانال عصبی که در ناحیه مچ دست قرار دارد، تنگ می‌شود و باعث ایجاد فشار بر روی عصب مدیان (median) در مچ دست می‌شود. این بیماری شایع‌ترین نمونه‌ فشار بر روی اعصاب محیطی بدن است. شیوع این بیماری در خانم‌های خانه‌دار ، کاربران کامپیوتر، نجاران، تصویرگران، کارگران، قصاب‌ها و مکانیک‌های خودرو و رانندگان ماشین‌های سنگین بیشتر است. میزان بروز این بیماری در خانم‌ها بیشتر از آقایان است (حدود 6 درصد در خانم‌ها و حدود 0.6 درصد در آقایان) و خانم‌ها در سنین 30 تا 60 سال بیشتر با این مشکل مواجه‌اند.

post_image

 اگر فشار وارده به دست به دلایل مختلفی مثل بانداژ محکم، جابجایی استخوان‌های شکسته و گچ گیری محکم، موقتی باشد و پس از مدتی فشار برداشته شود، عصب به حالت قبلی بازگشته و کار خود را انجام می‌دهد.

 اما اگر این فشار طولانی مدت باشد تغییرات بسمت شدت بیشتر یعنی اسیب اکسونی، اتروفی تنار و اختلال حرکت دست می تواند پیشرفت نماید.

علل

-این سندرم معمولا به دلیل استفاده بیش از حد از مچ دست، به ویژه در کارهای ظریف و تکراری مثل تایپ کردن، ایجاد می‌شود

– باریک بودن مادرزادی فضای تونل مچ دست

– این بیماری ممکن است در اثر تغییرات هورمونی و به هم خوردن تعادل مایعات بدن نیز اتفاق بیفتد.

– چاقی بیش از اندازه، که باعث وارد آمدن فشار به اعصاب دست می‌شود.

– این اختلال متعاقب بعضی از بیماری‌ها به واسطه التهاب و ورمی که ایجاد می‌شود، نیز مشاهده می‌گردد، از جمله این بیماری‌ها می‌توان به دیابت، کم‌کاری تیروئید، روماتیسم مفصلی، حاملگی، نارسایی کلیه، شکستگی‌ها و تولید بیش از اندازه پروتئین در سلول‌های مغز استخوان اشاره کرد.

علائم

خواب رفتن و گزگز انگشتان دست که اکثرا با درد همراه است، از علائم اصلی این بیماری است.

– درد در انگشت شست، نشانه و میانی دست که به سمت ساعد و بازو هم ممکن است کشیده شود. این درد شب‌ها افزایش می‌یابد. درد با استفاده زیاد از دست مثل زمان رانندگی یا خواندن روزنامه افزایش می‌یابد و با تکان دادن و فشار به کف دست کاهش می‌یابد.

– بی حسی و گزگز انگشت شست، نشانه و میانی دست که به سمت ساعد و بازو کشیده می‌شود.

– احساس فشار در یک یا هر دو دست که گاهی این علایم در ساعد نیز می‌شود. در موارد شدیدتر حتی شانه‌ها هم درگیر می‌شوند.

– فلج انگشتان شست دست در بعضی موارد

– عدم توانایی در گرفتن اشیا و افتادن اشیا از دست

در اوایل بیماری و یا در صورت خفیف بودن آن، این علایم فقط در هنگام استراحت یا خواب ایجاد می‌شوند، بیمار در طول روز اصلا متوجه درد دست خود ممکن است نشود، هرچند برخی فعالیت ها مثل نوشتن، تایپ کردن، گرفتن گوشی تلفن و انجام امور خانه علائم بیماری را تشدید می کند. با اینحال اگر عصب دست بشدت تحت فشار باشد علائم بیماری در طول روز نیز مشاهده می شود و علائم دائمی می گردند. بیمار ممکن است در دست خود احساس ضعف کند و یا اینکه در انگشتان احساس بی حسی داشته باشد و گاه ممکن است احساس ضعف و بی حسی را با هم مشاهده کند.

علائمی همچون افتادن اجسام از دست بیمار، از دست دادن مهارت انگشتان مثل نوشتن یا دوخت و دوز، ضعف و لاغری در برخی عضلات دست، به مرور با شدت یافتن بیماری ظاهر می‌شوند.

روش تشخیص سندرم تونل کارپال

روشهایی وجود دارد که پزشکان با استفاده از آنها می توانند این بیماری را تشخیص دهند:

1-پزشک معالج جهت تایید تشخیص بیماری و تعیین شدت آن، دست و مچ دست بیمار را طی معاینه امتحان می کند. اگر مچ دست در نتیجه بیماری آرتریت روماتوئید و یا التهاب تاندون متورم شده باشد، می تواند موجب بروز سندرم کارپال شود. نشانه هایی از تحلیل ماهیچه در قاعده انگشت شست ممکن است رویت شود. اگر علائم شدید باشد انگشت شست، اشاره و میانی به لمس آرام و یا فرو کردن سوزن غیرحساس است. همچنین پزشک ممکن است معاینات زیر را نیز انجام دهد:

تست تینل: در قسمت قدامی مچ با چکش رفلکسی چند ضربه به مسیر عصب مدین وارد میکند. ایجاد گزگز در مسیر عصب نشانه مثبت بودن سندرم تونل کارپال است. این تست ممکن است به صورت کاذب در افراد طبیعی نیز مثبت شود به همین دلیل در کنار علائم دیگر ارزش پیدا میکند.

تست فالن: بیمار پشت دستهای خود را بر روی یکدیگر قرار میدهد در حالی که قدام ساعد و کف دست او باهم زاویه 90 درجه بسازند و به مدت یک قیقه در این وضعیت نگه میدارد. سوزش و گزگز در مسیر عصب مدین نشانه مثبت بودن بیماری است.

تست فشار: انگشت شست معاینه کننده بر روی محل عبور عصب مبتلا (مدیان) در محل مچ دست همانجایی که محل تست تینل است قرار می گیرد و انگشت دیگر معاینه کننده در ناحیه پشت دست به مدت 30 ثانیه قرار می گیرد در صورت ایجاد گزگز در دستان این نشانه مثبت بودن بیماری می باشد.

2-گاهی نشانه های این بیماری با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته می شود. مثلا فشار بر ریشه عصب گردنی در نتیجه دیسک و یا آرتروز گردن، علائمی مشابه سندرم تونل کارپال ممکن است ایجادکند. برای اطمینان از تشخیص بیماری و نیز تعیین میزان تحت فشار بودن عصب مچ دست، پزشک از روش تست هدایت عصبی (نوارعصب) استفاده می کند. جهت تحریک عصب مدیان الکترودهای کوچکی روی پوست دست و بالاتر از مچ قرار می گیرد. دستگاه از طریق یکی از این الکترودها یک جریان الکتریکی ضعیف را به پوست شما وارد میکند. این جریان الکتریسیته از طریق پوست به عصب وارد شده و در طول آن حرکت میکند. در کمی بالاتر در مسیر عصب الکترود بعدی جریان الکتریکی رسیده را دریافت و ثبت میکند. سپس دستگاه بررسی میکند که چقدر زمان طی شده تا موج الکتریکی از نقطه اول به نقطه دوم برسد. به زبان دیگر سرعت هدایت امواج الکتریکی در داخل عصب بررسی میشود. سرعت هدایت عصبی در بیماران مبتلا به سندرم تونل کارپال نسبت به افراد سالم، کمتر است.

در مراحل اولیه و خفیف درگیری عصب میانی دست، تنها با بستن مچ بند و تزریق موضعی استروئید و گاهی  استفاده از فیزیوتراپی یا لیزر، مشکل کنترول خواهد شد. در موارد شدیدتر که بیمار به درمان طبی جواب نمی‌دهد، نیاز به عمل جراحی است که این عمل نسبتا ساده، برای باز کردن تونل و آزادسازی عصب انجام می‌شود.

لازم به یاداوری است که هر کسی که دستش خواب می‌رود، لزوما به این بیماری مبتلا نیست، زیرا خواب رفتن دست علل دیگری نیز دارد، مثلا آسیب عصب‌های دیگر دست یا درگیری عصب در ناحیه ساعد، بازو، شانه و یا حتی گردن می‌تواند چنین علایمی را بروز دهد. گاهی وجود مشکلاتی در مغز و نخاع، علایمی این گونه را ایجاد می‌کند. بنابراین مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق بیماری الزامی است.

خانم‌های بارداری که علایم یاد شده را دارند، با اینکه معمولا پس از بارداری مشکل‌شان کاهش پیدا می‌کند، ولی گاهی اوقات، این مساله ادامه دار خواهد شد. لذا خانم‌های باردار نیز مانند دیگر خانم‌ها، نیازمند پیگیری و درمان هستند. حتی در طول بارداری می‌توان با درمان به موقع و تزریق موضعی، به بیمار کمک کرد. خلاصه اینکه دریافت تاریخچه بیماری و انجام معاینات بدنی توسط پزشک ونتیجه بررسی  نوار عصب و عضله روش اصلی تشخیص بیماری است.

با گرفتن یک نوار عصب و عضله و انجام چند معاینه ی ساده، این مشکل تشخیص داده می‌شود شدت درگیری معلوم میشود و مشکلات مسیر عصبی همراه نیز قابل بررسی خواهد بود.

درمان های موجود:

درمان های مختلفی برای کمک به مبتلایان سندرم تونل کارپال وجود دارد. از همه مهمتر، اگر علت خاصی برای بیماری تشخیص داده شد، درمان علائم بیماری آسان تر خواهد بود. پزشک درمان های موجود را به بیمار پیشنهاد می کند و به او کمک می کند تا مناسب ترین درمان را انتخاب کند. بسته به اینکه عصب مدیان چه میزان تحت فشار است درمان ها نیز متفاوت خواهد بود.

1-اصلاح روش زندگی:

اقدامات بهداشتی در خصوص آموزش نحوه درست استفاده از دست مبتلا موقع کار، خواب، نوشتن و رانندگی و…

2- کنترل بیماری زمینه ساز:

کنترل و درمان مناسب بیماریهایی مثل دیابت، کمکاری تیروئید، کمبود ویتامین و … کمک کننده است.

2-استفاده از آتل:

-آتل استراحت برای مچ بویژه اگر علائم بیماری در شب شدیدتر می شود.

-آتل کار برای زمانی که با انجام فعالیت های خاص علائم بیماری بروز می کند.

بیمار می تواند با مشاوره پزشک مناسب ترین نوع آتل را با توجه به وضعیت بیماری انتخاب کند.

3-انجام ورزش های مناسب: 

گاهی نیز ورزشهای درمانی به بیمار توصیه می شود که علائم بیماری را بهبود می بخشد.

برای اطلاعات بیشتر به ورزش دست برای مبتلایان به آرتریت مراجعه نمایید.

4-تسکین درد و علائم با داروها:

تزریق استروئید راهکار بسیار مناسبی در درمان است، اگرچه تاثیر دارو  پس از چند هفته یا چند ماه از بین خواهد رفت. مقدار کمی استروئید به تونل کارپال تزریق می شود که باعث کاهش هرگونه تورم می شود. تزریق ممکن است باعث ناراحتی بیمار شود اما در درمان او بسیار موثر است. پس از تزریق بهتر است بیمار حداقل به مدت یک هفته  استراحت کند و با دست کارهای سنگین انجام ندهد با نظر پزشک معالج ممکن است تزریق قابل تکرار باشد. این تزریق همچنین در بهبود علائم بیماران مبتلا به آرتروز دست نیز بسیار مفید است.

جراحی:

اگر عصب مدیان بشدت تحت فشار باشد  و یا   اگر بی حسی و درد با دیگر اقدامات درمانی بهبود پیدا نکرد، پزشکان جراحی را توصیه می کنند. عمل جراحی فشار وارد بر عصب مدیان را برطرف می نماید.

در دو مورد انجام جراحی ضروری است:

1-اختلال حرکتی در انگشتان شست و انگشت دوم دست

2-آتروفی یا ضعیف شدن عضله تنار(سطح کفی دست)

اگر بیمار مدت زمان طولانی است که به سندرم تونل کارپال مبتلاست – بویژه اگر بیمار به تحلیل عضلات و یا از بین رفتن حس دچار شده باشد – ممکن است عمل جراحی باعث بهبودی کامل بیمار نشود اما درد بطور بارزی کاهش پیدا می کند. عمل جراحی برای اکثر افراد گزینه ای مناسب و سودمند است هر چند که حدود 12% بیماران ممکن است به علل گوناگونی دچار عود علائم شوند.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →