هر کسی که درد کمر دارد، دیسک کمر ندارد، و هر کسی که درد گردن دارد، بیماری دیسک گردن ندارد، تقریبا 90% افرادی که دردهای گردنی دارند، هیچ­گونه بیماری ندارند، و معمولا اسپاسم­های عضلانی  است که با نرمش­های مخصوص بهبود می­یابد. از این افراد خواسته می­شود گردن خود را راست نگاه دارند، هنگام مطالعه و کار با رایانه سر خود را آویزان نکنند، مقابل میز مطالعه از سطح شیب­داری استفاده کنند که کتاب یا دفتر با زاویه­ی 30 یا 40 درجه با صورت قرار گیرد تا مجبور نباشند گردن خود را بیش از حد خم کنند. هم­چنین از ورزش‌های حین کار استفاده کنند. بهترین ورزش این است که پشت خود را به صندلی تکیه دهید، دو دست خود را در کنار صندلی قرار داده و با دو دست خود بغل پا را محکم بگیرید، شانه­ها را با شماره­ی یک به بالا برده، یک ثانیه نگهداشته و با شماره­ی دو پایین آورید. این کار را 100 بار در صبح، ظهر و شب انجام دهید. البته ورزش­های دیگری هم وجود دارد، مانند شنا کردن در استخر. ورزش­هایی که در ناحیه­ی شانه انجام می­شود، مانند چرخش­های شانه، بالا و پایین بردن شانه و ورزش­هایی مانند این نیز بسیار مناسب هستند. تقریبا بیشتر بیمارانی که به دلیل دیسک گردن مراجعه می­کنند، کارمندان بانک، مهندسان رایانه، و افرادی هستند که زیاد می­نویسند یا تایپ می­کنند.

post_image

در مواردی که دیسک برآمدگی جزئی داشته و پارگی ندارد، ارجحیت با درمان طبی است. نوعی فیزیوتراپی انجام می­شود، هم­چنین گردنبد تجویز می­شود، اما  بعد از 10 تا 15 روز بلافاصله باید باز شود تا عضلات شل نگردند، و معمولا با این روش­ها تا حد زیادی بهبود پیدا می­کنند. اگر دیسک پاره شود و برآمدگی به حدی شدید باشد که روی نخاع فشار وارد کند، نیاز به جراحی بوده و جراح تصمیم می­گیرد از چه روش جراحی استفاده کند. بیماری دیسک گردن با دیسک ستون فقرات کمری متفاوت است. بیماری دیسک­های ستون فقرات گردنی و یا ستون  فقرات پشتی، خطرناک تر از دیسک کمر است، زیرا گردن به طور مستقیم می­تواند روی نخاع فشار وارد کند و اگر نخاع، طولانی مدت تحت فشار باشد، دچار خوردگی شده و عوارضی برای بیمار ایجاد می­شود که حتی بعد از عمل جراحی باقی می­ماند، اما در ناحیه­ی کمر، از آنجایی که نخاعی وجود ندارد و فقط ریشه­های عصبی هستند، علایم شدت کمتری دارد. تفاوت دیگر این است که در دیسک­های گردن، هنگام عمل جراحی، از قسمت جلو عمل انجام می­شود و دیسک، به طور کامل تخلیه شده و پروتز جایگزین آن می­شود، اما در ستون فقرات کمری همیشه عمل از پشت انجام می­شود و تقریبا، هیچ­گاه نمی­توان دیسک را به طور کامل تخلیه کرد و عمدتا پروتز استفاده نمی­شود. بنابراین در دیسک گردن، اگر نیاز به جراحی بوده، در شرایطی که بیمار قبل از شروع عوارض، مراجعه کرده باشد، بهبود بالای 98% حاصل می­شود. در بسیاری از مواقع، افرادی که دیسک­هایی در قسمت مرکزی نخاع داشتند، علایم آن به صورت دردهایی در ناحیه­ی دست، وجود داشته و جراحی نیز انجام نداده­اند، معمولا بعد از 7،8 سال با علایم سندروم­های نخاعی به پزشک مراجعه می­کنند.

ارث در این بیماری دخیل است، کسانی­که گردن­های بلندتر دارند و یا ورزشکار هستند، بیشتر دچار دیسک گردن می­شود، بعضی افراد ممکن است یک مهره­ی گردنی اضافه داشته باشند، در عین حال، کسانی هستند که هیچ کدام از این خصوصیات را ندارند، ممکن است دیسکشان برآمده شود و بیرون بزند اما شیوع این موارد بسیار کم است.

اکثریت انسان­ها یا به صورت پشت، جلو می­خوابند و یا به پهلوها و طرفین، کسانی که به صورت دمر یا طاق باز می­­خوابند، معمولا نیاز به بالش­های کوتاهی دارند تا زیر گردن بگذارند، و نباید از بالش­های قطور استفاده کنند، تا گردن راحت باشد. کسانی که به پهلو می­خوابند، باید فاصله­ی شانه را کاملا با بالش پر کنند، و باید بالش‌های قطوری استفاده کنند، امروزه بالش­های طبی با نام بالش­های دوقلو طراحی شده که در داخل بالش اولیه بالش کوچک­تری قرار می­گیرد.

امروزه به مدد میکروسکوپ­ها که در جراحی وارد شده و بزرگ­نمایی­هایی که پزشک می­تواند داشته باشد، حین عمل جراحی می­توان با بازکردن فضای بسیار کم گردن، به فضای دیسک وارد شد و تحت میکروسکوپ، دیسک را کامل خالی کرد. در گذشته، استخوان­هایی از لگن برداشته شده و جایگزین دیسک می­شد. امروزه، دیسک‌های مصنوعی و انواع پروتز به جای دیسک قرار داده می­شود. بیمار یک روز بعد از عمل جراحی قادر به راه رفتن بوده و دو روز بعد از بیمارستان، مرخص شده و یک ماه بعد می­تواند بدون گردن­بند، ورزش انجام دهند.

امروزه افراد تمایل زیادی به روش­های جراحی با لیزر دارند، اما باید به این افراد گفت که لیزر یک نوع از انرژی است که می­توان به صورت برش‌زدن و سوزاندن از آن استفاده کرد اما در جراحی دیسک با روش لیزری، با سوزن­های مخصوصی وارد فضای دیسک بیمار شده، و سپس دستگاه روشن می­شود، به نحوی دیسک را کوچک می­کند و بخارات دیسک خارج می­شود اما هیچ برتری نسبت به جراحی باز ندارد. حتی ممکن است عوارض داشته باشد و با دردهای شدید همراه باشد، حتی موجب پارگی روده می­شود و نکته­ی مهم این است که این نوع از عمل جراحی، فقط برای دیسک­های بسیار کوچک قابل استفاده است، یعنی دیسک­هایی که با استراحت نیز بهبود می­یابند. در کسانی­که دیسک­های بزرگ و پاره دارند قابل استفاده نیست. نوع دیگر جراحی با برش­های بسیار کوچک، در حدود 2 تا 3 سانت است که آسیب کمتری به بافت­های طبیعی وارد می­شود و مریض یک یا دو روز بعد، ترخیص می­شود که این روش­ها، به اشتباه با عنوان جراحی لیزری در بین مردم شناخته شده در صورتی­که ­چنین نیست.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →