پوکی استخوان یا استئوپروز Osteoporosis به معنی کم شدن تراکم استخوان است که بدنبال آن قدرت استخوان کم شده و شکننده میشود و شکننده شدن استخوان موجب میشود احتمال بروز شکستگی در آن بیشتر شود. پوکی استخوان معمولاٌ بتدریج پیشرفت میکند و هیچ علامتی از خود بروز نمیدهد تا وقتی که شکستگی بوجود میاید.
پوکی استخوان میتواند در هر استخوانی از بدن ایجاد شود ولی معمولا در ستون مهره، لگن، مچ دست و دنده ها بیشتر دیده میشود.

علائم و نشانه ها

بیماری به تدریج و طی چندین سال به وجود می‌آید. عموما تا زمانی که زمین خوردگی جزئی یا ضربه ناگهانی باعث شکستگی استخوان شما نشود، علائم پوکی استخوان یا نشانه هشدار دهنده‌ای وجود ندارد. استخوان‌های سالم باید بتوانند زمین خوردگی در وضعیت ایستاده را تحمل کنند، بنابراین شکستگی استخوان در این شرایط ناشی از شکننده بودن استخوان می باشد. شایع‌ترین آسیب دیدگی ها در افراد مبتلا به پوکی استخوان به شرح زیر می باشد:شکستگی‌های مچ دست
شکستگی‌های لگن
شکستگی‌های استخوان‌های ستون فقرات (مهره‌ها)
گاهی اوقات یک سرفه یا عطسه باعث شکستگی دنده یا از بین رفتن بخشی از یک استخوان‌های ستون فقرات می‌شود.در بین افراد مسن، شکستگی استخوان می‌تواند جدی باشد و باعث ناتوانی طولانی مدت آنها می‌شود. برای مثال، شکستگی لگن ممکن است منجر به مشکلات حرکتی طولانی مدت شود. بعضی از افراد مسن‌تر دچار خمیدگی نیز می‌شوند. خمیدگی زمانی به وجود می‌آید که استخوان‌های ستون فقرات بشکنند و تحمل وزن بدن دشوار شود. بیماری معمولا تا زمانی که موجب شکستگی نشود دردناک نیست. شکستگی‌های ستون فقرات اگر چه همیشه دردناک نیستند، شایع‌ترین علت درد مزمن مرتبط با پوکی استخوان هستند.

داروی کلسی تونین در درمان پوکی استخوان

کلسی تونین یک هورمون طبیعی است که در تنظیم کلسیم بدن و  متابولیسم استخوان ها نقش مهمی دارد. در زنانی که حداقل پنج سال از یائسگی آن ها می گذرد، مصرف کلسی تونین می تواند سبب کاهش تحلیل و افزایش تراکم استخوانی و کاهش احتمال بروز شکستگی شده و گاهی درد ناشی از شکستگی استخوانی ناشی از پوکی استخوان را نیز تخفیف می دهد.

این دارو به دو شکل تزریقی و اسپری بینی در دسترس است. شکل تزریقی کلسی تونین ممکن است باعث بروز واکنش های حساسیتی شود و شکل اسپری بینی هم گاهی سبب آبریزش بینی می گردد.

راه های درمان پوکی استخوان

بر حسب جنس، درمان های مختلفی برای پوکی استخوان وجود دارد.البته تغییر دادن روش زندگی نیز در بسیاری از موترد از نقش مهمی در درمان برخوردار است. اگر چه هنوز درمان خاصی برای برطرف نمودن آثار سوء پوکی استخوان در دست نیست ولی حداقل می تئان با روش های مختلف ، سرعت از دست رفتن استخوان را به حداقل رساند.

درمان پوکی استخوان ، از تسکین درد،بهبود حرکت و فعالیت ،کمک به انطباق بیماری با آثار روانی اجتماعی بیماری و پیشگیری از کاهش بیشتر بافت استخوانی ( و در نتیجه ، کاهس خطر شکستگی استخوان) تشکیل می شود. تمرینات ورزشی، تغییر در رژیم غذایی و جلوگیری از زمین خوردن و سقوط به بیماران کمک می کند تا بر بیماری خود کنترل داشته باشند.

در مواردی که درد در اثرشکستپی گردن ران یا مچ دست ایجاد شده استجراحی و مصرف کوتاه مدت مسکن موجوب بهبود درد می شود.در صورت بروز آلگودیستروفی به دنبال شکستن مچ دست ، فیزیوتراپی می تواند موجب تسکین درد و بهبود حرکت دست سود. در موارد شدید از سمپاتکتومی ( قطع اعصاب سمپاتیک ناحیه ی مبتلا ی دست گرفتار با عمل جراحی یا با تزریق داروی بی حسی ) استفاده می شود.

فیزیوتراپی ملایم می تواند به کاهش درد و اسپاسم عضلات اطراف ستون مهره ها در بیماران مبتلا به شکستگی اطراف ستون مهره ها در بیماران مبتلا به شکستگی مهره ها کمک کند.آب درمانی ( هیدروتراپی ) نیز به رفع گرفتگی عضلات کمک میک کند.فیزیوتراپی و هیدروتراپی به بهبود حرکت و فعالیت بیمار و بازگرداندن اعتماد به نفس وی کمک می کنند و باعث می شوند وضعیت ایستادن و نشستن بیمار بهبود یابد.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Tagged with:  
Share →