یکی از اعضای دستگاه گوارش که کمتر درباره آن صحبت می‌شود، اما امروزه به اهمیت آن بیشتر پی برده‌اند، مری است. لوله‌ای عضلانی که به صورت بسیار تخصصی، غذا را به معده انتقال می‌دهد. بروز کوچک‌ترین اختلالی در حرکات مری، موجب بروز اختلال در عبور غذا و در نهایت سوء تغذیه می‌شود. بیماری های مری شایع هستند و از آنجا که مری در قفسه سینه قرار دارد و از پشت قلب عبور می کند، گاهی دردهایش با درد قلبی اشتباه گرفته می شود.

نشانه های اختلالات مری

زمانی که غذا به سختی پایین برود یا همراه با درد باشد و فرد احساس کند غذا در گلویش گیر کرده است یا دچار تهوع و استفراغ شود. علاوه بر اینها، کاهش وزن، بی اشتهایی، ترش کردن، برگشت غذا به دهان ، ترس از غذا خوردن واحساس پری در ناحیه بالای شکم نیز از دیگر نشانه ها و علائم بیماری های مری است.

التهاب مری

 

“ازوفاژیت” (esophagitis) به معنای “التهاب مری” است. علت این بیماری برگشت اسید معده یا محتویات قسمت فوقانی دوازده(ابتدای روده باریک) به ناحیه LES می باشد(LES اسفنگتر حد فاصل بین مری و معده است). گزارش مدونی از شیوع این بیماری در ایران در دسترس نیست. از جمله علائم این بیماری اشکال در بلع، بلع دردناک و سوزش سر دل را می توان نام برد.

علل التهاب مری

عواملی مانند ابتلا به عفونت های باکتریایی و ویروسی، خوردن غذاهای محرک مثل انواع ادویه جات و قهوه و شکلات، اشعه درمانی(جهت درمان سرطان سینه) و تغذیه با لوله به مدت طولانی جزء علل حاد و عواملی چون فتق مری، افزایش فشار داخل شکمی، استفراغ های مکرر، کاهش فشار ناحیه LESS و تاخیر در تخلیه معدی جزء علل مزمن این بیماری هستند. همچنین مصرف نابجای بعضی از داروها به خصوص داروهای خانواده آسپیرین، مصرف سیگار، بارداری، چاقی، افزایش وزن و بالاخره آسیب نخاع پشتی از جمله عوامل دیگری هستند که می توانند در ایجاد این بیماری نقش داشته باشند. رژیم غذایی این بیماران به صورت فردی بوده و بیمار حتما می بایست توسط پزشک متخصص مورد معاینه و مشاوره قرار گیرد.

تشخیص

بیماران باید آندوسکوپی شوند و نمونه برداری انجام شود تا با مشخص شدن علت التهاب، درمان دقیقی انجام شود.

توصیه های رفتاری مناسب جهت بیماران مبتلا به ازوفاژیت

1- بیمار پس از خوردن غذا، حدود نیم تا یک ساعت حالت نیمه نشسته داشته باشد و از دراز کشیدن بعد از غذا خوردن خودداری شود.
2- عدم فعالیت بدنی شدید بعد از غذا خوردن
3- استفاده از لباس های کاملا گشاد در هنگام غذا خوردن
4- امتناع از خوردن غذا حدود دو ساعت قبل از خواب شب
5- ترک سیگار در صورت مصرف (سیگار باعث شل شدن ناحیه LES می شود)
6- کاهش وزن برای افرادی که از چاقی رنج می برند.

ورم مری

ورم مری ناشی از رفلاکس به معنی آسیب مخاطی مری است که در اثر برگشت محتویات معده یا روده به داخل مری ایجاد می شود. این محتویات ممکن است اسیدی یا صفراوی (قلیایی) باشد.
ورم مری باعث میشود بافت داخل مری کمی بزرگ شود و شخص هنگام غذا خوردن احساس راحتی نکند واحساس ماندن غذا در گلو را دارد و در همین هنگام حالت استفراغ به او دست می دهد . این بیماری یکی از ساده ترین بیماری های مری است.

سایر انواع ورم مری

ورم عفونی مری

با افزایش روز افزون بیماریها و حالات نقص سیستم ایمنی، ورم عفونی مری نیز اهمیت روز افزون پیدا کرده است. ورم عفونی مری ممکن است به علت عفونت های ویروسی، باکتریایی، قارچی یا انگلی باشد. در اینجا فقط به ورم قارچی مری اشاره می کنیم.

ورم قارچی مری (کاندید یازیس)

بسیاری از انواع قارچهای گونه کاندیدا به طور طبیعی در گلوی انسان وجود دارند و بیشتر در شرایط نقص سیستم ایمنی موجب بیماری می شوند. گاهی اوقات این قارچها در شرایط سلامت سیستم ایمنی نیز بیماری زا هستند.
ورم قارچی مری ممکن است هیچ گونه علامت بالینی نداشته یا همراه با بلع دردناک یا اشکال در بلع غذا باشد. همزمان با عفونت قارچی مری ممکن است «برفک» یا عفونت قارچی دهان وجود نداشته باشد. تشخیص بیماری با عکسبرداری رنگی و آندوسکپی مری است. درمان شامل موارد زیر است : قطره نیستاتین، قرص کلوتریمازول، قرص کتوکونازولَ، قرص فلوکونازول، آمپول آمفوتریسین. نحوه و میزان و مدت مصرف این داروها باید توسط پزشک معالج مشخص شود.

ورم مری ناشی از پرتودرمانی

این نوع ورم، به طور شایعی در جریان پرتودرمانی قفسه سینه بروز می کند. شیوع و شدت ورم مری بستگی به میزان اشعه تابیده شده به منطقه و نیز مصرف هم زمان داروهای شیمی درمانی دارد. اشکال در بلع و بلع دردناک ممکن است چند هفته تا چند ماه پس از پایان پرتودرمانی نیز طول بکشد. در مرحله ورم مری حاد ناشی از پرتودرمانی باید از داروهای ضد التهاب استفاده کرد. در صورت پیدایش تنگی مری-به عنوان عارضه دراز مدت پرتودرمانی-ممکن است اتساع تنگی با استفاده از بالن لازم باشد.

ورم مری ناشی از مواد سوزان

مصرف خوراکی مواد سوزاننده نظیر قلیا یا اسید قوی موجب سوختگی و ورم شدید مری می شود. در موارد شدید بیماری ممکن است مری سوراخ شود، خونریزی حاد بروز کند و منجر به مرگ بیمار شود. در موارد خفیف ممکن است تنگی به وجود آید.

ورم مری ناشی از مصرف قرص

مصرف بعضی از قرص ها موجب ورم می شود. آنتی بیوتیک هایی نظیر داکسی سیکلین، تتراسیکلین و کلیندامایسین مسئول نیمی از موارد است. قرص های دیگری که به طور شایع موجب ورم مری می شوند عبارت است از :
*آسپرین و سایر مسکن های ضد التهابی بروفن، دیکلوفناک سدیم، ایندومتاسین، پیروکسیکام و …
*پتاسیم
*سولفات فروس (آهن)
*کینیدین
*آلپرنولل
*ترکیبات کرتیکوتروییدی
به منظور پیشگیری یا کاهش بروز ورم ناشی از مصرف قرص باید قرص ها یا کپسول ها را در حالت ایستاده یا نشسته مصرف کرد و هم زمان میزان زیادی آب نوشید تا دارو به طور مطمئن وارد معده شود و در داخل مری گیر نکند.

از سری مطالب پزشکی،عمومی و غیرتخصصی سایت( اطلاعات عمومی و غیرتخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)