تنگی کانال نخاعی ، باریک شدن و تنگ شدگی غیرطبیعی ستون فقرات است که ممکن است در هر ناحیه ای از نخاع بروز نماید. شایع ترین اشکال به صورت تنگی کانال نخاعی گردنی ، در ناحیه ی گردن و تنگی کانال نخاعی کمری در ناحیه ی تحتانی کمر بروز می کنند.  

مابین مهره ها ، دیسک های بین مهره ای و مفاصل فاست نخاعی واقع شده اند. با افزایش سن ، از حالت اسفنجی دیسک ها کاسته شده که می تواند به کاهش ارتفاع  و بیرون زدگی یا برآمده شدن دیسک سخت به داخل کانال نخاعی منجر گردد. استخوان ها و لیگامنت های مفاصل فاست نخاعی به علت آرتریت یا ورم مفاصل ، ضخیم تر و بزرگتر شده ، سبب وارد آوردن فشار به داخل کانال و مجرای نخاعی می شود. این تغییرات سبب باریک شدگی مجرای نخاع کمری شده که موسوم به تنگی کانال نخاعی(spinal stenosis) است

post_image

درمان

1- درمان های غیر جراحی

2- درمان های جراحی

برای درمان تنگی کانال نخاعی هم از روش های غیر جراحی و هم از روش های جراحی استفاده می شود. گرچه این درمان ها فضای مورد نیاز عصب را برای آن بیشتر نمی کنند ولی بسیاری از بیماران با این درمان ها احساس راحتی بیشتر می کنند. درمان های غیر جراحی ممکن است شامل داروهای ضد التهابی و ضد تورمی به منظور کاهش تورم یا التهاب در اطراف عصب یا داروهای آرام بخش جهت کنترل درد باشند.

فیزیوتراپی ممکن است با اهداف بهبود قدرت ، استقامت و انعطاف پذیری پیشنهاد شود تا بیمار قادر به ادامه ی یک شیوه زندگی نرمال باشد. فیزیوتراپی شامل انجام نرمش هایی برای افزایش قدرت انعطاف ستون مهره و افزایش قدرت عضلات شکم و عضلات اطراف ستون مهره است.

بیشتر درد را می توان با داروهایی از قبیل آسپیرین(aspirin) ، ایبوپروفن(ibuprofen) ، ناپراکسن(naproxen) یا استامینوفن(acetaminophen)  کاهش داد. بعضی از آرام بخش ها(analgesics) موسوم به داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی یا NSAIDs نیز به منظور کاهش تورم یا التهاب که ممکن است بروز کنند استفاده می شوند ، که از جمله ی آنها می توان به داروهای آسپیرین ، ایبوپروفن ، ناپراکسن اشاره نمود. در صورت استفاده از داروهای آرام بخش مراقب عوارض جانبی از قبیل به هم خوردگی یا خونریزی معده باشید. استفاده ی شدید از داروهای آرام بخش زیر نظر پزشک خود بایستی به منظور هر گونه مشکلات بالقوه مورد پایش و مانیتور قرار گیرند. تزریقات نخاعی(از قبیل تزریق اپیدورال کورتیزون) ممکن است تجویز شوند.

در صورتی که درد مداوم و شدید با داروهای آرام بخش یا  NSAIDs تسکین داده نشود ، پزشک ممکن است داروهای آرام بخش نارکوتیک مانند کدئین برای مدتی کوتاه را تجویز کند. استفاده بیشتر از این داروها کمکی به بهبود سریعتر نمی کند. عوارض جانبی این داروها شامل تهوع ، یبوست مزاج ، گیجی و خواب آلودگی و وابستگی و اعتیاد است.

داروهای دیگری هم هستند که در مواقع درد شدید کمر یا پا استفاده می شوند ، از جمله آنها داروی کورتیکواستروئید بوده که دارای تاثیر ضد التهابی قوی است.  ریشه های عصب ممکن است آزرده شده و در نقاطی که تحت فشار قرار گرفته اند متورم می شوند. با تزریق یک کورتیکواستروئید به داخل فضای اطراف تنگ شدگی می توان به کاهش تورم و التهاب کمک کرده و قدری از فشار را کاهش داد.  تزریقات انتخابی نخاعی یا بلاک ها(blocks) ممکن است برای تخفیف علایم درد استفاده شوند. این ها تزریقاتی از کورتیکواستروئید به داخل فضای ایپدورال(ناحیه ای در مجرای نخاعی پیرامون اعصاب نخاعی) یا مفاصل فاست هستند که توسط متخصص انجام می شود. بسته به پاسخ و واکنش اولیه به تزریق ، چندین فرایند تکمیلی ممکن است در تاریخ های بعدی انجام گیرند.

تزریقات موضعی کورتون ، که توسط برخی افراد پیشنهاد می شود ، فقط در موارد خاصی موثر بوده و برای تمام بیماران پیشنهاد نمی شود.  به خاطر داشته باشید که برطرف شدن درد ، به هر قیمت ، هدف اصلی درمان در این بیماران نیست. استراحت کوتاه مدت در بستر(حداکثر برای 3 روز) و کاهش نسبی فعالیت های بدنی ، خصوصا خودداری از کارهای سنگین و فشارهای بیش از حد نیز مفید بوده و به بهبود مشکل کمک خواهد کرد. استراحت های طولانی مدت به هیچ وجه پیشنهاد نمی شوند و حتی کمی راه رفتن در مدت سه روز استراحت مطلق نیز مفید است. چرا که بی تحرکی بدن و از بین بردن کامل فشار بر استخوان های بدن موجب اثرات نامطلوبی از قبیل تشدید برداشت کلسیم از استخوان ها(پوکی استخوان) افزایش احتمال ایجاد لخته در عروق خونی و خطرات ناشی از آن ،‌ و بسیاری مشکلات دیگر خواهد شد.

فیزیوتراپی معمولا با تمرینات کششی جهت برگرداندن انعطاف پذیری به عضلات سفت شروع می شود. ورزش های هوازی از قبیل دوچرخه ساکن یا راه رفتن بر روی تردمیل قادرند بر استقامت فرد بیافزایند و جریان خون به اعصاب را بهبود بخشند. افزایش و بهبود ذخیره ی خونی برای اعصاب ممکن است علایم تنگی نخاعی را تخفیف دهد. همچنین ممکن است تمرینات مخصوص تقویت عضلات کمر و پشت ، شکم و پاها داده شود.

فیزیوتراپ می تواند تمریناتی را به بیمار آموزش دهد که در موارد زیر موثر هستند:

– افزایش قدرت و استحکام عضله

– حفظ انعطاف پذیری و ثبات نخاع

– بهبود توازن و تعادل

– کنترل درد

اغلب مبتلایان به تنگی های نسبی کانال نخاعی ، خصوصا در صورتی که زود تشخیص داده شوند ، به وسیله روش های غیر جراحی قابل درمانند اما در موادی که علائم پیشرفته ای وجود داشته باشند ، امکان نیاز به جراحی بیشتر خواهد بود. برای دارو درمانی ، می توان از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مثل بروفن ، ناپرکسن ، سلبرکس ، ایندومتاسین و نیز مسکن های موضعی استفاده کرد. شل کننده های عضلانی مثل متوکاربامول نیز مجازند مگر در موارد خاص و بصورت محدود ، مصرف کورتون ها پشنهاد نمی شوند.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران