دو نوع تنگی نخاع داریم: تنگی نخاع گردنی و تنگی نخاع کمری. هرچند که تنگی کانال نخاعی کمر بیشتر است اما تنگی کانال در گردن عوارض و خطرات بیشتری دارد . در تنگی کانال نخاعی در کمر، ریشه اعصاب نخاعی در قسمت تحتانی کمر دچار فشار می شود که در نتیجه آن سبب علایم سندرم سیاتیک از قبیل: گزگز، مورمور، ضعف و بی حسی در اندام تحتانی می شود که مسیر انتشار آن از قسمت تحتانی کمر، باسن، ران، ساق و پاشنه پاها می باشد. در نتیجه تنگ شدن فضاهای ستون فقرات، نخاع و اعصاب تحت فشار قرار می‌گیرند و عارضه تنگی کانال نخاعی بروز می‌یابد.

تنگی کانال نخاعی  معمولا در پایین کمر یا ریشه های عصبی نخاع قرار دارد . تنگی کانال نخاعی در حقیقت اصطلاحیست که برای بیان باریک شدن بخش تحتانی مسیر عبور نخاع ( کانال نخاعی ) در ستون فقرات بکار میرود . این تنگی می تواند نسبی و یا کامل باشد . گر چه مواردی از تنگی کانال نخاعی از بدو تولد وجود دارند ، اما اغلب مبتلایان در سنین بالای پنجاه سال هستند و بر اثر تغییرات دژنراتیو و پیر شدن ستون فقرات به این بیماری مبتلا شده اند.

علائم و نشانه ها


 زندگی معمولی بیماری که تا چندی قبل به راحتی راه می رفت و کارهای روزمره ر انجام می داد و شاید هم کمردرد مختصری داشت که با مسکن آرام می شد، با تنگی کانال  نخاع کمر دچار اختلال می شود. اولین و مشخص ترین علامت تنگی کانال  نخاع کمری این است که کم کم مقدار راه رفتن بیمار کاهش می یابد. بیماری که قبلا یکی دو کیلومتر راه طی می کرد، حال با 400-300 متر راه رفتن به دلیل سنگینی پاها، گرفتگی و گزگز به نشستن نیاز پیدا می کند. با ایستادن سرپا تغییری در این حالت به وجود نمی آید و حتما باید بنشیند. اوایل ممکن است این موضوع چندان مهم جلوه نکند ولی با گذشت زمان، زمان راه رفتن کوتاه و کوتاه تر می شود تا اینکه هر چند متر یکبار باید بنشیند. این حالت، لنگش عصبی نام دارد.

مشخصه دیگر تنگی کانال نخاع کمری  این است که بیماران در حالت کمر خمیده راحت تر هستند. مثلا وقتی از کوه بالا می روند مشکلی ندارند ولی وقتی از کوه پایین می آیند علائم بیماری به شدت آشکار می شود. آن ها هنگام کار با تردمیل نیز مشکل دارند ولی روی دوچرخه راحت هستند. به طور کلی بیمار برای بهبود و کاهش درد حتما باید کمر را خم کند.

علت ها و دلایل


 تنگ شدن کانال نخاع کمر به علت رشد استخوان و بافت های دیگر به داخل این کانال است و این رشد بافت های اضافی جزئی از روند پیری و مسن شدن است. در حقیقت این بیماری معمولاً در افراد بالای 60-50 سال دیده می شود. در مرد و زن شیوع یکسانی دارد ولی معمولاً در خانم ها با علائم بیشتری بروز کرده و بیشتر نیاز به درمان پیدا می کند.

شروع بیماری تنگی کانال نخاع کمری با پیر شدن دیسک بین مهره ای است. با افزایش سن، دیسک بین مهره ای محتوای آب خود را از دست داده و چروکیده و کوچک می شود. کاهش ارتفاع یسک موجب می شود مهره ها به یکدیگر نزدیک تر شوند و این نزدیک شدن مهره ها دو مشکل را ایجاد می کند. یکی اینکه سوراخ یا دهانه ای که بین دو مهره مجاور هم و در دو طرف آن ها قرار دارد تنگ می شود. این دهانه ها محل خروج ریشه های عصبی از نخاع هستند. پس به این اعصاب فشار وارد می شود. مشکل دیگر این است که با نزدیکتر شدن مهره ها به هم فشار بیشتری به مفاصل بین مهره ها وارد می شود که آن هم به نوبه خود موجب آرتروز و سائیدگی مفصل می شود.

هر مفصلی که سائیده می شود شروع به ساختن استخوان های اضافه در اطراف خود می کند. همچنین لیگامان های اطراف مفصل هم کلفت تر می شوند. مفاصل بین مهره ای هم همین کار را می کنند. این استخوان های اضافی و لیگامان های کلفت شده هم دهانه بین مهره ای و هم کانال نخاع را تنگ تر می کند. مجموعه این عوامل موجب افزایش فشار بر روی ریشه های عصبی می شوند که در حال خروج از نخاع هستند. در بعضی افراد کانال نخاعی بصورت مادرزادی تنگ است. این وضعیت در مردان بیشتر دیده می شود و علائم آن معمولاً در سنین 50-30 سالگی بروز می کند.

تشخیص 


 بعد از اینکه پزشک با بیمار در مورد مشکلاتش صحبت کرده و اطلاعات لازم را کسب می کند وی را دقیقاً معاینه کرده و در صورت مشکوک شدن به تنگی کانال نخاع کمر  بررسی های پاراکلینیکی را برای بررسی بیشتر انجام میدهد. رادیوگرافی ساده میتواند تغییرات کلی را در ستون مهره نشان دهد ولی برای بررسی نخاع و ریشه های عصبی باید از روش های تصویر برداری دیگری استفاده کرد.

استفاده از میلوگرافی به صورت تزریق دارو در اطراف نخاع و سپس عکس برداری از آن یکی از روش های تشخیصی است. امروزه این روش تا حد زیادی جای خود را به ام آر آی داده است.گاهی اوقات پزشک معالج با استفاده از الکترومیوگرافی یا تست نوار عصب و عضله وضعیت ریشه های عصبی نخاع را بررسی می کند.برای درمان تنگی کانال نخاعی هم از روش های غیر جراحی و هم از روش های جراحی استفاده می شود.

راه ها و روش های درمان


 درمان بدون جراحی

گرچه این درمان ها فضای مورد نیاز عصب را برای آن بیشتر نمی کنند ولی بسیاری از بیماران با این درمان ها احساس راحتی بیشتر می کنند. مهمترین آنها عبارتند از :

فیزیوتراپی 

شامل انجام نرمش هایی برای افزایش قدرت انعطاف ستون مهره و افزایش قدرت عضلات شکم و عضلات اطراف ستون مهره

کشش ستون مهره 

تاثیر آن در افراد مختلف متفاوت است و همه به آن عقیده ندارند

دارو های ضد التهاب 

مثل بروفن یا سلکسیب با کاهش التهاب در اطراف عصب میتوانند شدت علائم را کاهش دند.

تزریق کورتیکوستروئید 

با تزریق این داروها در اطراف نخاع به توسط پزشک معالج ممکن است التهاب کاهش پیدا کرده و درد و علائم حسی کمتر شوند.

طب سوزنی 

ممکن است در بعضی افراد درد و علائم را کاهش دهد.

مانیپولاسیون 

ممکن است در بعضی افراد بتواند درد را کاهش دهد

عمل جراحی

در افرادی که به درمان های غیر جراحی جواب کافی نمی دهند و درد و علائم حسی زندگی روزمره آن ها را مختل کرده است استفاده می شود.

دو نوع درمان جراحی کانال نخاعی برای بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاع کمری استفاده میشود.

لامینکتومی Laminectomy 

در این روش جراح تنگی کانال کمری قسمتی از استخوان های طبیعی مهره، استخوان های اضافی تشکیل شده و لیگامان های کلفت شده خارج می شوند. این جراحی را دکمپرشن Decompression هم می گویند چون موجب رفع فشار و کمپرشن از روی اعصاب می شود.

جوش دادن با فیوژن مهره ها Spinal fusion

این روش جراحی کانال نخاعی کمری(جراحی کانال استنوزیس)در کسانی انجام می شود که در آن ها سائیدگی مفاصل بین مهره ای موجب ناپایداری مهره ها شده است. در این روش جراحی جراحی کانال نخاع کمری بعد از دکمپرشن و برداشتن فشار از روی اعصاب، مهره های مجاور به هم جوش داده می شوند. در این روش که توسط بهترین جراح تنگی کانال کمری انجام می شود از پیوند استخوان و از وسایل فلزی مانند پیچ و میله ممکن است استفاده شود تا مهره ها زودتر و بهتر جوش بخورند.

کدام بیماران به جراحی نیاز پیدا می کنند؟


 وقتی بیماری با درمان های اولیه بهبود نمی یابد و درد کمر واقعا زندگی اش را مختل کرده، برای بازگرداندن بیمار به زندگی عادی عمل جراحی پیشنهاد می شود. در عمل  عناصری مانند رباط ها، استخوان و… که بزرگ شده اند باید برداشته شوند. با برداشتن این عناصر فشار از روی ریشه های عصبی برداشته می شود. اگر همراه تنگی کانال لقی در مهره ها هم وجود داشته باشد به کمک وسایل خاص ارتوپدی 2 مهره را به هم ثابت می کنیم. برای عمل جراحی تنگی کانال نخاعی کمر نباید زیاد عجله کرد چون با دارو می توان کاری کرد که بیمار سال ها در همان وضعیت زندگی کند.