به محض شکسته شدن استخوان روند جوش خوردن شروع شده و در صورت محیا بودن شرایط، جوش خوردن استخوان در چند مرحله صورت میپذیرد. البته این مراحل ممکن است در استخوان های مختلف قدری متفاوت باشد ولی تا حدود زیادی شبیه است.

 

استخوان ها را از لحاظ بافت شناسی به انواعی تقسیم میکنند. بطور مثال یک دسته را استخوان های توبولر Tubular یا لوله ای مینامند مانند استخوان های ران یا بازو که قسمت اعظم آنها به شکل یک لوله توخالی است. دسته دیگر استخوان ها را اسفنجی Cancellous مینامند مانند استخوان مهره یا پاشنه. این استخوان ها توپر و مانند اسفنج متخلخل هستند. روند جوش خوردن شکستگی در این دو دسته استخوان هم قدری با یکدیگر متفاوت است.

عوامل دیگری که میتواند بر نحوه مراحل جوش خوردن استخوان تاثیر بگذارد نزدیکی قطعات شکسته شده نسبت به هم و درجه بیحرکت بودن قطعات شکسته شده نسبت به یکدیگر در طی جوش خوردن است.

 

جوش خوردن استخوان های توبولر جوش خوردن شکستگی در این استخوان ها پنج مرحله دارد 1- هماتوم 2- تکثیر سلولی 3- تشکیل کال استخوانی 4- محکم شدن 5- تغییر شکل

البته باید به خاطر داشت که این مراحل کاملا مجزای از هم نیستند و معمولا با یکدیگر همپوشانی دارند. در یک زمان ممکن است چند مرحله جوش خوردن با هم در یک استخوان وجود داشته باشند.

post_image

مرحله هماتوم Stage of hematoma

وقتی استخوان شکسته میشود عروق خونی داخل و اطراف آن پاره شده و خون در اطراف محل شکستگی تجمع پیدا میکند. به این تجمع خون، هماتوم میگویند. این هماتوم در بسیاری اوقات به توسط پریوست محدود و محاط شده است ( پریوست Periosteum لایه بافتی محکمی است که مانند پرده ای روی استخوان را پوشانده است).

در هنگام شکستگی، پریوست از استخوان جدا میشود و بین پریوست و استخوان خون جمع میشود. در شکستگی های با جابجایی زیاد این پریوست در محل شکستگی پاره میشود. در صورت پاره شدن پریوست خون به بیرون آن رفته و این بار توسط عضلات و فاشیا و یا پوست محدود میشود. بر اثر پاره شدن مویرگ های استخوان، خونرسانی به استخوان در محدوده چند میلمتر اطراف محل شکستگی از بین رفته و استخوان در این محدوده میمیرد.

در این محدوده سلول های اصلی استخوان که استئوسیت Osteocyte نام دارند میمیرند. در اثر تخریب بافتی ایجاد شده موادی به نان عوامل رشد در محیط آزاد میشود که موجب میشوند سلول های مهمی به طرف محل شکستگی جذب شوند.

مرحله تکثیر سلولی ساب پریوستئال و اندوستئال Stage of subperiosteal and endosteal cellular proliferation

در این مرحله سلول های سطح داخلی پریوست یعنی قسمتی از پریوست که با استخوان در تماس بوده (فضای زیر پریوست که به آن ساب پریوستئال هم میگویند) و حالا از آن جدا شده است شروع به تکثیر میکنند. این سلول ها بعدا تبدیل به استئوبلاست میشوند ( استئوبلاست ها سلول های اصلی تشکیل دهنده استخوان هستند). به این ترتیب دو توده سلولی در محل شکستگی، هر کدام از یک طرف آن شروع به رشد میکند تا بعدا به هم ملحق شوند.

از طرف دیگر در داخل کانال مدولری Medullary canal استخوان ( فضای خالی لوله مانند داخل استخوان های بلند را کانال مدولری میگویند) هم سلول هایی از مغز استخوان شروع به تمایز و تکثیر میکنند. در سطح داخلی کانال مدولری هم لایه بافتی روی استخوان کشیده شده که به آن اندوست Endosteum میگویند.

در هنگام شکستگی این لایه اندوست یا اندوستئال از استخوان جدا شده و سلول هایی که در محل اتصال اندوست از این محل هستند هم شروع به رشد و تکثیر میکنند. در اینجا هم دو توده استخوانی در محل شکستگی، هرکدام از یک طرف شروع به رشد میکنند تا به هم ملحق شده و موجب اتصال تکه های شکسته شده شوند.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →