امروزه جراحان سعی میکنند که با  استفاده از راه ها و روش های جدیدصدمات کمتری هنگام عمل جراحی به بافت های سالم بیمار وارد کنند. از جمله ی این روش ها می توان به عمل جدید دیسک با تزریق دیسکوژل و جراحی دیسک کمر به کمک لیزر اشاره کرد.

عمل دیسک کمر با لیزر یک درمان امن و بالینی مؤثر برای بیماران در تمام سنین است. از کودکی تا پیری. این روش درمانی بدون‌ درد بعد از جراحی دیسک کمر ،‌ غیرتهاجمی و غیرجراحی بوده و هیچ‌گونه عوارض جانبی ندارد.
لیزر درمانی یک روش پزشکی است که از انرژی نور لیزر متمرکز برای درمان درد و التهاب استفاده می‌کند. این روش از طریق تحریک فرآیندهای ترمیم طبیعی بدن در سطح سلولی عمل می‌کند. کاربرد این تکنولوژی بسیار پیشرفته در درمان بیماری‌های حاد و مزمن، که با روش‌های درمانی سنتی قابل‌درمان نبوده‌اند، موفقیت‌آمیز است. لیزر درمانی دیسک کمر یکی از روش های موفق برای درمان درد سیاتیک و فتق دیسک کمر می باشد .

در این مقاله به بررسی یکی از این روش‌های جراحی بسته دیسک کمر می‌پردازیم که از انرژی لیزر برای تبخیر بخش داخلی دیسک (قسمت مرکزی نرم وژله‌ای)  بهره می‌گیرد و به این ترتیب با کاهش فشار داخل دیسک، موجب جمع شدن فتق می‌شود و فشار روی ریشه اعصاب و همچنین فشار روی عصب‌های فراوان موجود در قسمت محیطی خلفی از بین می‌رود.به این روش در اصطلاح عمل لیزر دیسک کمر میگویند

بیمار در صورت فتق دیسک مهره‌های کمری دچار درد، گزگز کردن، کرختی، ضعف یا ترکیبی از این علائم در پشت، کمر، باسن یا پا می‌شود و در اکثر موارد علائم دیسک کمر تنها در یک طرف بدن بروز می‌یابد.

عمل جراحی بسته دیسک کمر با لیزر به صورت سرپایی و تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. در طول این عمل، سوزن باریکی به کمک تصاویر اشعه ایکس (فلوروسکوپ) وارد دیسک برجسته می‌شود. در جراحی دیسک کمر با لیزر فیبر نوری داخل سوزن قرار داده می‌شود و انرژی لیزر منتقل شده از طریق فیبر، بخش بسیار کوچکی از مرکز دیسک را بخار می‌کند. در نتیجه خلاء جزیی ایجاد می‌شود که فتق را از ریشه عصب دور می‌کند و درد کمر بعد از جراحی را نیز تسکین می‌دهد. تأثیر جراحی کمر با لیزر معمولاً سریع است.

در این روش درمان دیسک کمر بیماران پس از قرار گرفتن پانسمان کوچکی روی محل ورود سوزن، از تخت پایین می‌آیند و بلافاصله مرخص می‌شوند تا 24 ساعت در منزل استراحت کنند. پس از لیزر دیسک کمر و 24 ساعت استراحت بیمار به تدریج می تواند شروع به راه رفتن کند و  میزان پیاده‌روی را تا فاصله بیشتر از یک کیلومتر افزایش دهد. اکثر بیماران 4 تا 5 روز بعد از جراحی بسته دیسک کمر ، به سر کار برمی‌گردند.

چون در این عمل فقط از یک سوزن نازک استفاده می‌شود، هیچ برش یا زخمی ایجاد نمی‌گردد و از آنجایی که تنها بخش بسیار کوچکی از دیسک تبخیر می‌شود، باعث ناپایداری ستون فقرات نمی‌شود. لیزر درمانی کمر درد و دیسک کمر مزایای بسیاری بر جراحی باز دیسک کمر دارد چون هیچ گونه آسیبی به عضله‌های کمر و پشت بدن وارد نمی‌کند، هیچ استخوانی برداشته نمی‌شود و یا برش بزرگی بر روی پوست ایجاد نمی‌گردد. به علاوه این روش عوارض جراحی باز را ندارد.

بیماران مبتلا به دیسک کمر می توانند با مراجعه به پزشک متخصص ستون فقرات و انجام تست های تشخیصی  و معاینات بالینی که پزشک برای تشخیص علت دیسک کمر و تفاوت درد آن با سیاتیک و یا کمر درد هایی که به علل دیگر ممکن است در بیماران ایجاد شده باشد از بهترین راه ها و روش های درمان بدون جراحی دیسک کمر شامل  ورزش دیسک کمر و حرکات اصلاحی ، کمربند طبی ، آب درمانی ،ماساژ، هممیوپاتی، ماساژ استراحت که با صلاحدید پزشک و با توجه به علت و علایم دیسک کمر برای شما در نظر می گیرد استفاده کنید.

افراد مناسب استفاده از این روش

بسیاری از دیسک های کمری با این روش قابل درمان میباشند. معاینه دقیق و اقدامات تکمیلی مانند ام آر آی و نوار عصب می تواند نوع ضایعه و شدت آن را نشان دهد. در بسیاری از موارد فقط انجام تزریق ترانس فورامینال زمینه درمان را برای بیمار ایجاد می نماید و حتی عمل بسته و جراحی بسته ستون فقرات نیاز نمی باشد. در موارد شدید تر انجام عمل های بسته سبب درمان بیماران میشود . استفاده از روش جراحی بسته دیسک کمر با هدایت سونوگرافی و تصاویر همزمان و زنده فلوروسکوپی از محل دیسک و تنها از طریق سوزن وپروب های مورد نیاز( لیزر ویا نوکلئوتوم و…) انجام می پذیرد، در نتیجه کاهش عوارض عمل دیسک کمر و در نهایت کاهش هزینه‌های عمل جراحی مهمترین ویژگی عمل بسته دیسک کمر است.

این روش معمولا برای رفع علائم دیسک کمر استفاده می شود. اما می توان در مواردی برای دیسک های گردن نیز به کار برد. در بیماری دیسک ابتدا دیسک دچار تورم می شود و در صورتی که درمان نشود ممکن است در اثر حتی فشار کوچکی دیسک پاره شود. در این حالت قسمت مرکزی یا هسته دیسک که حالت ژلاتینی دارد از لایه محیطی و محاظ خود بیرون زده وبا فشار روی ریشه عصب سیاتیک موجب دردهای شدیدی می شود.

جراحی لیزری برای مرحله اول که با تورم دیسک روبرو هستیم مفید است. البته درمان دیسک کمر با لیزر ، برای همه افراد مناسب نمی باشد. افرادی که نمی توانند تحت این نوع جراحی با لیزر قرار گیرند عبارتند از:

– افرادی که دیسک کمر آنها بیشتر از 50% کاهش ارتفاع دارد تا افرادی که دیسک کمر آنها به صورت کامل بیرون زده است

– افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی، عفونت و تومور ستون فقرات و ضایعه طناب مرکزی

مراحل عمل

ابتدا بیمار در وضعیت خوابیده روی شکم یا به پهلو قرار می گیرد.

بی حسی موضعی با ماده بی حس کننده مناسب در محل مورد نظر تزریق می شود.

پوست ناحیه عمل استریل و آماده می شود

با کمک دستگاه فلوروسکوپ فضای دیسک شناسایی و مشخص می گردد . این دستگاه محدوده دیسک را به وضوح مشخص می کند . سپس یک سوزن از قسمت جلویی زائده مفصلی وارد فضای دیسک می شود . سوزن به اندازه یک تا دو سانتی متر وارد فضای دیسک می شود .

تمامی این مراحل توسط فلوروسکوپ قابل بررسی و مشاهده هستند . سپس پروب لیزری به محل دیسک هدایت شده و پس از آن یک فیبر نوری ظریف از داخل این سوزن به داخل دیسک فرستاده می شود. لیزر از طریق این فیبر نوری تابانده می شود.  انرژی لیزر به بافت های تخریب شده هدایت می شود تا قسمت های ناخواسته دیسک و آب قسمت داخل دیسک را تبخیر کند و دیسک را جمع کند، قسمت عمده ناحیه میانی دیسک آب است و در دیسک‌هایی که دچار بیرون زدگی یا فتق می شوند، فشار قسمت داخلی دیسک سبب ایجاد این تغییر شده است، بنابراین هر گونه کاهشی در حجم داخلی سبب ایجاد یک فشار منفی در داخل دیسک و جمع شدن لایه‌های بیرون زده دیسک می شود.

بنابراین  التهاب دیسک  و فشار وارد شده بر اعصابی که بر روی قسمت بیرون زده دیسک قرار دارند را کاهش می دهد. بیمار پس از عمل کمی استراحت کرده و تحت نظر قرار می گیرد و حدودا دو ساعت پس از عمل مرخص می شود.

مراقبت های بعد از عمل

بعد از عمل جراحی لیزری دیسک کمر پانسمان کوچکی روی محل ورود سوزن قرار داده می‌شود و سپس بیمار به بخش ریکاوری منتقل می‌شود یک تا دو ساعت بعد از عمل بیمار قابل ترخیص است.

تا ۲۴ ساعت باید از خم شدن ناگهانی اجتناب شود.

ممکن است تا چند روز نیازمند استفاده از ضد دردهای ساده باشد.

یک هفته بعد از عمل بیمار می تواند فعالیت های طبیعی خود را آغاز کند.

دوره بهبود پس از جراحی بسته دیسک کمر آسان و بی‌ دردسر سپری می‌شود و معمولاً درد پس از عمل جراحی ستون فقرات ناچیز است.

با انجام حرکات ورزشی مناسب پس از عمل بیمار میتواند زندگی سالم ، فعال و بدون دردی را تجربه نماید.

احتمال دارد علائم پارگی دیسک کمر از جمله درد 7 تا 10 روز پس از عمل، تا زمان شروع بهبود دیسک، تشدید شود که داروهایی برای تسکین علائم تجویز می‌شود.

مزایا

مزایای عمل جراحی دیسک با لیزر نسبت به روش های جراحی رایج عبارتند از:

به صورت سرپایی انجام می شود.

عوارض بعد از عمل کاهش می یابد.

معمولا علائم به سرعت تسکین می یابند.

احتمال وارد شدن آسیب به بافت های نرم را کاهش می دهد.

آسیبی به استخوان ها وارد نمی شود.

به علت انجام جراحی، فیبروز اپیدورال ایجاد نمی شود (زخم و اسکار در اطراف طناب نخاعی ایجاد نمی شود)

خطرات و عوارض

با توجه به اینکه این کار تحت مونیتورینگ فلوروسکوپی انجام میشود و در انجام آن هیچ قسمتی از بدن آسیبی نمیبیند عارضه جدی را بهمراه ندارد.

نتایج

جراحی لیزری دیسک کمر شیوه‌ای موفقیت‌آمیز برای درمان دردسیاتیک و کمر درد ناشی از برآمدگی دیسک است. معمولاً درد به میزانی قابل توجه کاهش می‌یابد و میزان رضایتمندی بیمار نیز به دلیل سهولت انجام عمل، آسیب ندیدن یا دردناک نبودن توانبخشی بالا است به علاوه این جراحی بسته دیسک کمر در موارد نادر موفقیت‌آمیز نبودن، موجب تشدید وضعیت بیمار نمی‌شود.

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران