http://www.iranorthoped.ir/iranorthoped_content/media/image/2013/05/4191_orig.jpg

تعویض مفصل ران و ورم بعد از آن

عمل جراحی تعویض مفصل ران از جمله موفق ترین اعمال جراحی است. به آن توتال هیپ آرتوپلاستی Total hip arthroplasty هم میگویند و این به معنای بازسازی کل مفصل ران یا هیپ است. بعد از این جراحی، بیمار از درد طاقت فرسایی که مدت ها مانع فعالیت های روزمره زندگی او میشده رها میشود. با این حال مانند هر عمل جراحی دیگر، تعویض مفصل ران میتواند با عوارضی همراه باشد. یکی از این عوارض لخته شدن خون در سیاه رگ های عمقی ساق است.

لخته شدن خون در وریدهای عمقی ساق عارضه شایعی نیست ولی در صورت بروز میتواند با عوارض وخیمی همراه باشد. شایع ترین علامت این عارضه تورم ساق است. ورم ساق میتواند همراه با ورم ران باشد. ورم میتواند همراه با احساس درد در اندام تحتانی باشد. رنگ پوست اندام تحتانی ممکن است قرمز یا کبود شود.

بروز این عارضه به خودی خود برای بیمار ناراحت کننده است ولی ممکن است وضعیت از این هم بدتر شود. در صورت بروز لخته در وریدهای ساق ممکن است تکه هایی از این لخته کنده شده و همراه با جریان خون به قلب و سپس به ریه برود. در ریه این لخته میتواند رگ ها را مسدود کرده و موجب مرگ ناگهانی بیمار شود. به این وضعیت ترمبوآمبولی ریوی میگویند. ترومبوآمبولی ریوی از جمله عوارض شدید و وخیم تعویض مفصل ران است. احتمال بروز این عارضه بسیار کم است ولی در صورت بروز میتواند مشکلات جدی را برای بیمار بوجود آورد.

معمولا پزشک معالج برای پیشگیری از بروز این عارضه داروهای خاص رقیق کننده خون را به همه بیمارنی که تحت عمل جراحی تعویض مفصل ران قرار گرفته اند میدهد. با این حال و با وجود مصرف دارو باز احتمال وجود این عارضه هست.جرکت مدام مچ پا و زانو توسط بیمار و بعد از جراحی میتواند تا حد زیادی احتمال بروز این عارضه را کاهش دهد.

 وجود تورم در محل عمل جراحی در روزهای بعد از عمل تا حدی طبیعی است ولی این ورم در تمام اندام تحتانی نیست. همچنین این ورم بعد از چند روز از بین میرود. ورمی که در تمام اندام تحتانی باشد و بعد از چند روز یا چند هفته از انجام جراحی تعویض مفصل ران ایجاد شود میتواند به علت ترمیوز یا لخته شدن خون در وریدهای عمقی ساق ایجاد شده باشد.

در صورتیکه بیمار یا همراه وی در چند ماه اول بعد از جراحی تعویض مفصل ران یا توتال هیپ، متوجه ورم در پا، ساق یا ران بیمار شود باید به فوریت و به صورت اورژانسی به نزدیک ترین مرکز درمانی مراجعه کند. در این موارد حتی یک ساعت تاخیر نیز جایز نیست. در صورتیکه پزشک تشخیص دهد ورم پا به علت ترمبوز یا لخته ایجاد شده است بیمار باید در بیمارستان بستری شده و درمان های مورد نیاز را دریافت کند.

نحوه پیشگیری از لخته شدن خون بعد از جراحی تعویض مفصل ران

احتمال لخته شدن خون در وریدهای عمقی ساق بعد از عمل جراحی تعویض مفصل ران تا چند ماه بعد از عمل وجود دارد ولی این خطر بخصوص در ماه اول بعد از جراحی بالا است. برای پیشگیری از این عارضه از چند روش استفاده میشود

  • از چند ساعت بعد از جراحی تا یک ماه پس از آن از داروهای رقیق کننده خون به بیمار تزریق میشود تا احتمال لخته کم شود
  • در مدتی که بیمار در بیمارستان بستری است از دستگاه هایی استفاده میشود که در اطراف ساق های بیمار بسته شده و با استفاده از فشار هوا، ساق را از بیرون تحت فشار متناوبی قرار میدهند. این فشار مرتب کم و زیاد شده و موجب میشود تا خون در درون سیاهرگ های ساق به جریان بیفتد. حرکت خون در این سیاهرگ ها احتمال لخته شدن خون در آنها را کم میکند
  • وقتی شرایط بیمار اجازه دهد پزشک، بیمار را هرچه زودتر پس از جراحی راه اندازی میکند یعنی وی را تشویق میکند تا با گذاشتن هر دو پا بر روی زمین راه برود. این کار موجب انقباض متناوب عضلات ساق میشود که آن هم به نوبه خود موجب شدت یافتن جریان خون در سیاهرگ های ساق میگردد و بدین طریق احتمال لخته شدن خون کاهش میابد
  • به بیمار توصیه میشود بلافاصله بعد از جراحی تا چند ماه پس از آن بطور مداوم و تا هر وقت بیدار است مچ پاهای خود را بالا و پایین ببرد. این کار موجب انقباض متناوب عضلات ساق شده و احتمال لخته شدن خون در وریدهای آن را کم میکند

با وجود تمام اقدامات فوق باز هم احتمال لخته شدن خود در وریدهای ساق وجود دارد. مهمترین علامت این عارضه تورم ناگهانی ساق است که میتواند همراه با درد و گرمی ساق باشد.

منب:ایران ارتوپد   دانستنی ها

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →