آیا تا به حال نام «خار پاشنه» را شنیده‌اید؟ «خار پاشنه» اصطلاحی است که به طور اشتباه، در بین مردم برای عارضه‌ای که در کف پا ایجاد و موجب درد در این قسمت می‌شود؛ به کار می‌رود. در واقع می‌توان گفت که خارپاشنه هم وجود دارد؛ اما ایجاد عارضه‌ای که در ناحیه‌ی پاشنه‌ی برخی افراد رخ می‌دهد؛ همیشه موجب درد و ناراحتی‌هایی که بیمار، آن‌را به علت خار پاشنه می‌داند؛ نمی‌شود.
«خار پاشنه» و «التهاب پرده‌ی کف پا» می‌گوید: خار پاشنه که اصطلاح علمی آن «heel spur» است؛ معمولا در 30 درصد افراد تشکیل شده و وجود دارد؛ اما در بیش‌تر مواقعدردناک نیست.

Existing Post Image

بر اثر این بیماری که اصطلاح علمی آن «plantar fasciitis» است؛ پرده‌ی کف پا، ملتهب می‌شود. در واقع به دلیل بی‌تحرک بودن و فشار آمدن، پرده‌ی کف پا، دچار خشکی و التهاب می‌شود. التهاب پرده‌ی کف پا، گاهی اوقات آن‌قدر به استخوان پاشنه‌ی پا فشار می‌آورد که موجب تغییر شکل این استخوان به خار می‌شود. این عارضه‌ی خار مانند، در عکس‌هایی که از پاشنه‌ی پا گرفته می‌شود؛ قابل مشاهده است. ممکن است؛ بر اثر تحریک زیاد، این استخوان خار مانند، بلندتر هم بشود؛ اما دردی که فرد احساس می‌کند؛ مربوط به استخوان بلند شده نیست بلکه بر اثر التهاب پرده‌ی کف پا است.
در افرادی که مبتلا به التهاب پرده‌ی کف پا شده باشند؛ احتمال ایجاد عارضه‌ی استخوانی خارشکل، بیش‌تر است؛ اما این، علت درد نیست بلکه چون درد در ناحیه‌ی پاشنه‌ی پا احساس می‌شود؛ با اصطلاح خار پاشنه در بین مردم رایج شده است. پزشکان هم معمولا برای جلوگیری از توضیح طولانی، همین اصطلاح را در مورد این عارضه به کار می‌برند.

یکی از اصلی‌ترین علایم «التهاب پرده‌ی کف پا» را احساس درد شدید در ناحیه‌ی پاشنه‌ی پا، هنگام بیدار شدن در صبح یا بعد از یک استراحت طولانی می‌داند و می‌گوید: اوج این درد، در صبح است. وقتی فرد بعد از یک خواب یا استراحت طولانی، بیدار می‌شود؛ آن‌قدر در کف پای خود، درد دارد که برای مدتی، نمی‌تواند پای خود را روی زمین بگذارد یا هنگام راه رفتن، می‌لنگد. این درد ممکن است به تدریج کم شده و در طول روز از بین برود.

علایم التهاب پرده‌ی کف پا، پمشخصه‌ی این بیماری، فقط درد در کف پا است. علایم حسی مثل خواب رفتگی و به اصطلاح «گِزگِز» در پاشنه‌ی پا وجود ندارد. درد کف پا هم ممکن است با انجام ورزش و فعالیت‌های روزانه، به طور کلی از بین برود؛ اما بعد از یک استراحت طولانی، دوباره برمی‌گردد.

عوارض خاصی برای این عارضه، وجود ندارد؛ اما درد زیاد و مداوم، موجب عصبی شدن و لنگیدن فرد و در نتیجه، وارد آمدن فشار بر سایر مفصل‌ها مثل مچ پا، زانو، لگن و یا کمر می‌شود و به مرور زمان، برای این قسمت‌ها مشکل ایجاد می‌کند.

شیوع عارضه‌ی «التهاب پرده‌ی کف پا» را در بزرگ‌سالان (زن و مرد) و به ویژه در بین زنان عنوان می‌کند و در خصوص شرایط و رفتارهایی که امکان ایجاد التهاب پرده‌ی کف پا را افزایش می‌دهند؛ می‌گوید: وزن زیاد، عدم تحرک و ورزش نکردن، کمبود کلسیم، کاهش آب بدن، داشتن وسواس فکری و عملی، نداشتن خواب مناسب، ابتلا به بیماری‌هایی مثل دیابت، تیرویید، روماتیسم، پوکی استخوان و بیماری‌های اعصاب و روان، از عواملی هستند که احتمال ایجاد التهاب پرده‌ی کف پا را در افراد مختلف بیش‌تر می‌کند.

اما در صورت ابتلا به التهاب پرده‌ی کف پا، چگونه می‌توانیم درد ناشی از آن را در کف پای خود، کاهش دهیم و برای همیشه از بین ببریم؟

مرحله‌ی اول درمان این عارضه را درمان غیرجراحی معمولا در بیش‌تر موارد، راه حل‌های درمانی غیرجراحی، مشکل بیمار را حل می‌کند. بعد از تشخیص این مشکل در بیمار، اولین راه درمانی، این است که فرد، یک کیسه یخ یا قوطی یخ را زیرپای خود قرار دهد و با کف پای خود، آن‌را بغلتاند و حرکت بدهد.
این کار باید به مدت سه روز، هر روز چهار بار و هر دفعه به مدت 10 دقیقه انجام شود. بعد از سه روز که فرد، این حرکت را طبق دستورالعمل گفته شده، انجام داد؛ باید همین کار را با کیسه یا قوطی آب گرم به مدت یک هفته، روزی چهار بار و هر دفعه به مدت 20 دقیقه انجام دهد.
بعد از استفاده از یخ و آب گرم، فرد باید عضلات کف پای خود را کشش دهد؛ به این صورت که انگشتان پا را با دست خود گرفته و به سمت روی ساق پا بکشد و به مدت دو دقیقه نگه دارد. انجام این تمرین، موجب می‌شود پرده‌‌ی کف پا که خشک، کوتاه و ملتهب شده است؛ کشیده شود. این تمرین باید به مدت سه تا چهار هفته، روزی چهار بار و هر بار به صورت 10 تا  15 کشش دو دقیقه‌ای انجام شود.
معمولا با انجام تمرینات 10 روزه با کیسه‌ی آب گرم و سرد و تمرین کششی کف پا، مشکل فرد حل و برطرف می‌شود؛ اما اگر با این اقدامات، برطرف نشد؛ درمان دارویی و فیزیوتراپی، با دستگاه‌های مخصوص و زیرنظر پزشک انجام می‌شود. اگر بعد از درمان دارویی و فیزیوتراپی، باز هم، فرد، بهبود پیدا نکرد؛ از تزریق آمپول‌های کورتیکواسترویید، در ناحیه‌ی پاشنه‌ی پا استفاده می‌شود. در صورتی که با اولین تزریق، درمان نشد؛ دو یا سه بار دیگر، تزریق انجام می‌شود. اگر باز هم مشکل فرد برطرف نشد؛ از روش جراحی برای درمان استفاده می‌شود. اما همان‌طور که گفته شد؛ معمولا در همان مراحل ابتدایی درمان، بهبودی به دست می‌آید و استفاده از روش جراحی برای درمان التهاب پرده‌ی کف پا، بسیار نادر است.

در خصوص راه‌های دیگر برای کاهش درد و کمک به روند درمان این عارضه، می‌گوید: استفاده از کفی طبی ژله‌ای برای پاشنه‌ی پا هم‌زمان با شروع اقدامات درمانی، که موجب کاهش فشار و درد در این ناحیه و افزایش توان فرد برای تحمل درد در طول روند درمان می‌شود را به بیمار توصیه می‌کنیم. فرد می‌تواند این کفی را وقتی بیرون از منزل است؛ داخل کفش خود و هنگامی که در منزل است؛ داخل جوراب خود قرار دهد.

فرد مبتلا به التهاب پرده‌ی کف پا، باید در منزل، از دمپایی‌های نرم یا ابری که دارای پاشنه‌ی دو یا سه سانتی‌متر باشند؛ استفاده کند.
هم‌چنین می‌توان برای کاهش درد و التهاب، از قرص‌های ضد التهاب مثل بروفن و دیکلوفناک، با تجویز پزشک استفاده کرد.
اما در صورتی که با وجود انجام همه‌ی این کارها، باز هم درد کف پا، به قوت خود باقی بود؛ بنا به گفته‌ی احراری، باید به دنبال علت‌های دیگری به جز «التهاب پرده‌ی کف پا»، که اصلی‌ترین علت درد پاشنه‌ی پاست؛ باشیم. برخی از این مشکلات احتمالی که ممکن است علت درد پاشنه‌ی پا باشند؛ دیسک کمر، بیماری‌های روماتیسمی، درگیری عصب سیاتیک و شکستگی استخوان پاشنه بر اثر پوکی استخوان هستند.
پیشگیری از ابتلا به التهاب پرده‌ی کف پا  با انجام مرتب فعالیت‌های ورزشی، کم کردن وزن بدن، کنترل بیماری‌های مزمن مثل روماتیسم و دیابت، مصرف مواد لبنی، نوشیدن آب کافی در طول روز، درمان مشکلات عصبی و روانی و داشتن خواب کافی و آرام، می‌توانیم از ایجاد این عارضه در کف پای خود، جلوگیری کنیم.
البته کفشی که هر روز به پا می‌کنیم؛ بیش از هر چیز دیگری با کف پای ما در ارتباط است  کفش مناسب باید بین دو تا سه سانتی‌متر پاشنه داشته باشد و قوس مناسبی در کف قسمت پا داشته باشد. هم‌چنین مدل آن باید به گونه‌ای باشد که پا در آن آزاد باشد؛ کفش‌های نوک تیز مناسب نیستند. کفش مناسب باید منعطف و نرم باشد. کفش‌هایی که جنس سخت و خشک دارند؛ موجب وارد کردن فشار به پرده‌ی کف پا و ملتهب شدن آن می‌شوند. بهترین جنس برای کفش، چرم است؛ به این دلیل که چرم می‌تواند خود را با حالت پا انطباق دهد.

برای درمان خار پاشنه کلیک کنید

منبع: کرنا

دکتر ریحانی یساولی، جراح و متخصص ارتوپدی
متخصص ستون فقرات در تهران

Share →