اُرتودُنسی (به انگلیسی: Orthodontics)‏ یک تخصص در رشته دندان‌پزشکی است. این کلمه مرکب است از دو واژه لاتین “ارتو” به معنای راست و درست و “ادوس” یا مشتق آن “دنس” به معنای دندان. ارتودنسی دندان یکی از مهمترین رشته های تخصصی دندانپزشکی است. همچنین اولین تخصص معرفی شده در دندانپزشکی و دومین تخصص ایجاد شده در کلیه رشته های پزشکی می باشد.
درمان ارتودنسی بیشتر تصحیح مال اکلوژن یا جفت شدن نامناسب دندانهاست. این امر می تواند ناشی از موقعیت نادرست دندانها و یا دو فک نسبت به هم باشد یا ممکن است درجاتی از هر دو مشکل دندانی و فکی در یک فرد موجود باشد. درمان های ارتودنسی ممکن است بر تصحیح موقعیت دندانها و یا تغییر الگو و جهت رشد دو فک (درمان های ارتوپدیک) ،سفید کردن دندان یا بلیچینگ متمرکز باشد. همچنین بر اصلاح طرح لبخند نیز تاثیر فراوان دارد.

معمولا هزینه سفید کردن دندان در افراد متفاوت است. بنابراین نمی‌توان قیمت سفید کردن دندان با لیزر را بطور دقیق تخمین زد. برای آگاهی از  هزینه سفید کردن دندان  می توانید به کلینیک مورد نظر مراجعه کنید. مقدار هزینه بلچینگ دندان پس از معاینه اولیه به اطلاع شما خواهد رسید.

ردیف کردن دندان ها با ارتودنسی

برای ردیف‌کردن یا ردیف نشان‌دادن دندان‌ها و اصلاح طرح لبخند  دو راه درست و نادرست وجود دارد: روش صحیح درمان، ارتودنسی است که با حرکت‌دادن تاج و ریشه دندان به موقعیت صحیح انجام می‌شود. در این درمان، مشکل به‌صورت صحیح برطرف شده و دندان‌ها با حفظ سلامتی‌شان ردیف می‌شوند. (اینکه این درمان توسط چه کسی انجام شود، در ادامه در بخش مربوط به آن بحث خواهیم کرد.) در روش دوم، حرکتی در دندان‌ها انجام نمی‌شود، بلکه با تراشیدن یا اضافه‌کردن مواد همرنگ، دندان‌ها به ظاهر ردیف‌شده به نظر می‌رسند. ایراد اصلی این روش آن است که فرد قسمتی از بافت سالم دندان خود را از دست می‌دهد که هیچ‌گاه نمی‌تواند آن را به دست آورد. از طرف دیگر این درمان‌ فرد را مشتری دایمی دندانپزشکی خواهد کرد، چراکه به‌طور مکرر دچار تغییر رنگ دوره‌ای یا مشکلات لثه و دندان خواهد شد. در این روش که همراه با تراشیدن و افزودن مواد ترمیمی است، معمولا بخشی از قسمت بیرون‌زده تاج دندان که شامل بخش بسیار مهم و نازک دندان یعنی مینای دندان است، تراشیده می‌شود و در قسمت فرورفته مواد همرنگ دندان افزوده می‌شود تا سطح دندان صاف به نظر برسد. تراشیدن بافت سالم دندان و اضافه‌کردن مواد ترمیمی همرنگ به دندان و افزایش ضخامت آن هر دو برای دندان و بافت‌های نگهدارنده آن مخرب بوده و مشکلاتی را در پی خواهد داشت که پایانی ندارد. توصیه ما این است که حتی اگر تمایل به درمان ارتودنسی ندارید برای پیشگیری از به‌خطرافتادن سلامت دندان‌هایتان از این درمان‌ها هم استفاده نکنید.

رابطه ارتودنسی و سن

در مورد سن ارتودنسی ، سن کودکی و نوجوانی حدود 12 سالگی ، بهترین گروه درمانی می باشد اما بزرگسالان با محدودیت بیشتری می توانند از خدمات دندانپزشکی ارتودنسی استفاده نمایند . زمان ارتودنسی چیزی حدود 6ماه تا یکسال و نیم به طول می انجامد که بستگی به نوع درمان و پاسخ دریافتی از بیمار دارد.
در ارتودنسی متحرک می توان پلاک را که غالبا پلاستیکی است ، هنگام غذا خوردن و مسواک زدن در آورد .طول درمان ارتودنسی متحرک نسبت به ارتودنسی ثابت خیلی کمتر است که شما آنرا با نگین های چسبیده به دندان مشاهده می کنید و طول درمانی آن بیشتر می باشد. دهان اولین راه تماسی نوزاد با جهان خارج است و مکیدن اولین فعالیت هماهنگ عضلانی اوست. اسکن‌ها نشان می‌دهند که نوزادان حتی قبل از تولد نیز انگشت شست خود را می‌مکند. شدت مکیدن انگشت شست عاملی تعیین کننده در وقوع مشکلات دندانی است و اغلب کودکانی که شدیدتر انگشت شست خود را می‌مکند مشکلات دندانی بیشتری خواهند داشت.

انواع مختلف دستگاههای ارتودنسی

۱-دستگاههای ثابت : در این سیستم دستگاههای ارتودنسی (براکت ها) بر روی دندان ها متصل میشوند وسپس سیم داخل براکتها قرار میگیرد و نیرو توسط سیم به دندان ها اعمال می شود. این دستگاهها براساس محل قرارگیری بر روی دندان ها به دو دسته ارتودنسی از روی دندان (سیستم باکال) وارتودنسی از پشت دندان (سیستم لینگوال) و بر اساس جنس دستگاه ها به دو گروه عمده براکتهای فلزی و براکت های بی رنگ (سرامیکی) تقسیم بندی میشوند. سیم ها میتوانند توسط الاستومرهایی به نام Oring به براکت ها متصل شوند یا درپوشهای فلزی سیم ها را درون براکت ها نگه می دارد(سیستم براکتهای .(self ligating
۲- دستگاههای متحرک : این دستگاهها قابل برداشتن و گذاشتن توسط بیمار بوده و طبق توصیه متخصص ارتودنسی باید استفاده شوند. انواع مختلف این دستگاه ها عبارتند از : ۱-پلاک متحرک ساده :این پلاک ها جهت اصلاح موقعیت چند دندان و گسترش عرضی فکین در سنین پایین مورد استفاده قرار میگیرند. ۲-پلاک های متحرک جهت اصلاح وضعیت قدامی -خلفی فکین (پلاک های فانکشنال) : این پلاک ها جهت اصلاح وضعیت رشدی مورد استفاده قرار میگیرند . ۳-پلاک های نگهدارنده (پلاک ریتینر ) :این پلاک ها جهت حفظ موقعیت دندان ها بعد از درمان ارتودنسی ثابت مورد استفاده قرار میگیرند و مدت استفاده از انها بسته به شدت و نوع ناهنجاری و توصیه متخصص ارتودنسی دارد. ۴-پلاک های نامریی جهت اصلاح موقعیت دندان ها (الاینر ها ):این پلاک ها توسط برنامه های کامپیوتری که حرکت دندان ها را براساس شدت مشکل برنامه ریزی میکند طراحی شده و سپس پلاک ها روی مدل های سه بعدی ساخته میشوند.استفاده از این پلاک ها در طی یک روند برنامه ریزی شده باعث حرکت دندان ها میشود.

فواید ارتودنسی

ارتودنسی می تواند هم برای کودکان هم برای بزرگسالان مفید باشد. با استفاده از ابزارهای ارتودنسی می توان بسیاری از ناهنجاریهای دندانی و فکی را درمان نمود. ارتودنسی با ایجاد هماهنگی‌ بین دندان‌های فک بالا و پایین عملکرد جویدن و آسیا کردن را ارتقا می بخشد، در نتیجه در پیشگیری از سوء هاضمه در درازمدت موثر است. ارتودنسی علاوه بر مرتب کردن دندانها، باعث ارتقا سلامت دندانها و لثه شما خواهد شد. دندانهای مرتب بهتر مسواک زده خواهند شد و در نتیجه میزان پوسیدگی دندانی و بیماریهای لثه به طور قابل ملاحظه ای کاهش خواهد یافت. به کمک علم ارتودنسی می توان ناهنجاریهای فکی و اسکلتی صورت را نیز بهبود بخشید.
علاوه بر این ارتودنسی لبخندی زیبا را برای شما به ارمغان می آورد. لبخند یکی از اصلی ترین اجزای زیبایی صورت محسوب شده و از اولین خصوصیاتی است که دیگران در شما می بینند. هدف بیشتر مراجعین برای انجام ارتودنسی زیبایی می باشد در حالیکه هدف ارتودنسی ضمن تامین زیبایی، درمان است زیرا تامین زیبایی دندان‌ها سلامت روان را به دنبال دارد. در بسیاری موارد افرادی که دندان‌های نامرتب دارند زیاد نمی‌خندند تا دندان‌های آنها دیده نشود به همین دلیل ارتباط اجتماعی ضعیف دارند.

عوارض انجام درمان ارتودنسی کدام است؟

مثل همه درمان‌هایی که در پزشکی و سایر حرفه‌های وابسته انجام می‌شود، درمان ارتودنسی هم بدون عوارض جانبی نیست. در صورتی‌که درمان توسط متخصص ارتودنسی و به‌طور صحیح انجام شود، این عوارض بسیار محدود و قابل چشم‌پوشی است. آنچه که به‌عنوان عوارض درمان ارتودنسی در جامعه مطرح است، عمدتا مربوط به عوارض درمان‌هایی است که توسط افراد فاقد صلاحیت انجام شده. درمان توسط افراد غیرمتخصص ارتودنسی می‌تواند آمار عوارض و شدت آن را به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای افزایش دهد.

هزینه و زمان درمان

براکت ها ارزان نیستند. هزینه ارتودنسی دندان بسته به نوع کاری که قرار است انجام شود و جایی که شما زندگی میکنید متفاوت است. معمولا ارتودنسی نامرئی هم هزینه ای مشابه هزینه ارتودنسی عادی در بر خواهد داشت ولی گاهی نیز ممکن است گران تر باشد. معمولا شما باید برای عکس اشعه X و قالب هزینه جداگانه بپردازید.

 از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)